nan giri Tawureeta
Joppaye yille maanan ni
Sooninkanxannen ŋa ya, sooninkon na Alla sefexanne be gaa lasilinkitaabun ŋa
faamu, kun safanton gaa Abaraaninxannen ŋa.
Ken saabuda, o d‘o duruxoto yillanden noxon ŋa, m’o fo
yillanten na siro, a na faami moxo siri.
Safande ke xaranŋen
noxon ŋa, axa nda sigiri tugunnen wari([1])
renqotte be kanma, ken wure ni t’a fatanpanciyen wa deren wureedun ŋa.
Axa nda fo be wori gorobi gillu filli naxa [ ], axa n’a tu ti kun nta
Lasilinkitaaben ŋa.
O w’a mundunu xaraŋaanon
su maxa, i n’o deema ti ke kitaabe koroosinden ŋa, i be ga na
kontoye wori, m’an ga na jiidiye xa wori, an n’o tuyindi t’a
yi, bawo Alla baane ya tinmanten ni. O w’a mundunu Kamanen maxa, a
n’o gemundi sawaaban ŋa.
Joppayen ni Tawureeta kitaabi
fanan ya yi. Tawureetan ni Alla sefexannu be ga yanqa annabi Muusa yi ya, i ga
safe. Yogonu w’a xilli: Sariyan kitaabu. Kun sefexannu taxandinten wa
kitaabu karagi:
Joppaye, Bakke, Sariya,
Jaatu, Laayidu fillande walla xa, sariyankurunbankaaxunde.
Joppayen kitaaben na Alla
golli fanon ya koono, duna tagayen ga joppe moxo be, a do seri fanon taarexu. A
su kafumanten ni tankarage soora ya yi.
A ra wa taxandini taxandira
xooru filli: nan giri soora fanan ŋa nan dag’a wara soora tanmu do
baanandin ŋa, a do nan giri tanmu do fillandin ŋa nan dag’a
war'a lagarun ŋa.
Taxandi fana:
Soora fanan do fillandin wa
sefene:
·
kanmun do ɲiiɲen d'i noxudufoonun tage moxon kanma,
·
seren tage moxo Alla sawuran ŋa,
·
ɲiiɲen xaliifaye seren ŋa,
·
seren ga da junuubu fana be ɲa, a do Alla ga d’a tuga ti ke
be yi.
Soora naxantandin wa sefene
Xaabila do Haabila xiisa kanma. Tunmundi, nan dag’a wara kabundin ŋa
ni Nuuha d'i kaadunkon do fuuren xiisan ya. Tanmun do baanandin ni Baabila
xiisan ya.
Taxandi fillandi:
A wa sefene Banisirayilanka
fanon kanma, a do Alla ga da laayidu be wut’i d’i naxa, a do nan
t’i be su kisiyen sababun ni Ibirahiima ya yi.
Joppaye
[Alla ga da duna taga moxo be]
1 Joŋaarun ŋa, Alla
da kanxotten do ɲiiɲanxotten taga. 2 Ken d'a ɲi, ɲiiɲen
muntunqulun ya ni. Bitanbinnen wa xufiini ji juppen ŋa. Alla fanken wa
yonkeene jin kanma.
3 Alla daali kuŋa:
«Xurayen nan bange!» Xurayen bange ken moxo yi. 4 Alla
seedaaxu ti xurayen siren ni, a da xurayen fata bakka biten ŋa. 5 Alla
da xurayen xiri «kiye», na biten xiri «wuro». Wuro ro,
yille kare, ken ɲa koota fanan ŋa.
6 Alla daali xadi: «Bara
duuro nan bange jiinun naxa, jiinun nan fate bakka me yi xa!» 7 Alla
da bippe yanba, na ji kanmuranken do ji wureeranken fata bakka me yi. Ken ɲa
ken moxo yi. 8 Alla
da bippe ke xiri «kanmu». Wuro ro, yille kare, ken ɲa bita
fillandin ŋa.
9 Saage Alla daali:
«Jiinu be gaa kanmu ke wure, i nan kafi me yi dingira baane, noqu
kaawante nan bange!» Ken ɲa ken moxo yi. 10 Alla da noqu kaawante
ke xiri «ɲiiɲe», na ji kafumante ke xiri
«geeji». Alla seedaaxu ti ken siren ni.
11 Ken falle Alla daali:
«Ɲiiɲen nan xufaari ti funtifo xallun ŋa. Sokke su n'i
soxoodin bangandi, yitten noone su n'i renmen bangandi, n'i soxoodin bangandi ɲiiɲen
kanma!» Ken ɲa ken moxo yi: 12 ɲiiɲen da
funtifo xallun bangandi, sokken noone su d'i soxoodi, yitten noone su d'i
renmen d'i soxoodi. Alla seedaaxu ti ken siren ni. 13 Wuro ro, yille kare,
ken ɲa bita sikkandin ŋa.
14 Saage Alla daali:
«Xurayu nan bange kanmun ŋa, kuudo, kiyen do wuron nan fate bakka me
yi. I na ɲa taagumancu yi: sallun do kooton do siinon da. 15 I
nan ɲa xurayu yi kanmun ŋa, kuudo na ɲiiɲen
xurayindi.» Ken ɲa ken moxo yi. 16 Alla da xurayi xooro
filli deberi: fo xoori-xooren na kiiti kiyen kanma, fo xoorinnen na kiiti wuron
kanma. A da saanun xa deberi, 17 n'i wara kanmun ŋa, kuud'i na ɲiiɲen
xurayindi, 18 i
na kiiti kiyen do wuron kanma, i na xurayen do biten fata bakka me yi. Alla
seedaaxu ti ken siren ni. 19 Wuro ro, yille kare, ken ɲa bita naxatandin ŋa.
20 Saage Alla daali: «Fo
yonkinton nan guuji jiinun ŋa, yeliŋun xa nan kanpi do kanmun ŋa!»
21 Alla
da jiidufo xooren su taga, na jiidufon kutten su taga, baane su d'i noone, na
yeliŋun xa taga, baane su d'i noone. Alla seedaaxu ti ken siren ni. 22 Alla
da bereke r'i yi nan ti: «Xa saare, axa nan gabo, axa na jiinun faga.
Yeliŋun xa nan gabo ɲiiɲen kanma.» 23 Wuro
ro, yille kare, ken ɲa bita karagandin ŋa.
24 Saage Alla daali: «Ɲiiɲen
na fo yonkinton saara, baane su d'i noone: kaadufoonu, gundufoonu, a do ɲiiɲedufoonu,
baane su d'i noone!» Ken ɲa ken moxo yi: 25 Alla da gundufoonun do
kaadufoonun taga, a do ɲiiɲedufoonu, baane su d'i noone. Alla
seedaaxu ti ken siren ni.
26 Saage Alla daali:
«Seren nan tag'o yinme sawuran d'o xawaaran ŋa, a na jin ɲexon
mara, na kanmun yeliŋun mara, na daabanun mara, na ɲiiɲen kanma
su mara, a do foofo ga ni ɲiiɲedufo yi!»
27 Alla da seren tag'i yinme
sawuran ya yi,
Alla yinme sawuran ya ni, a ga d'a taga,
a d'a taga yugo do yaxare.
28 A d'i berekindi nan ti:
«Xa saare, axa nan gabo na ɲiiɲen kanma faga, na ɲiiɲen
mara. Axa na jin ɲexon do kanmun yeliŋun mara, a do ɲiiɲedufon
su!» 29 Alla
daal'i da: «Ɲiiɲen kaara su sokke d'i soxoodi n kini soron ŋa,
na yittirenmaana su d'i soxoodin kin'i ya, i n'i ɲa biraado yi. 30 Sokkinxayen
nan ɲa biraado yi ɲiiɲen daaban su da, a do kanmun yeliŋun
su, a do ɲiiɲedufo su, yonkin ga'a yi.» Ken ɲa ken moxo
yi. 31 Alla
seedaaxu t'i golli deberinten su siro moxo siri! Wuro ro, yille kare, ken ɲa
bita tunmundin ŋa.
1 Kanmun do ɲiiɲen
d'i nuxudufoonun su taganden ɲeme ke moxo yi.
2 Bita ɲerundin d'a ɲi
Alla d'i gollun tinmandi.
Alla da taganden wara ken koota yi.
3 Alla da bereke ro bita ɲerundi
ke yi, n'a ɲa koota senne yi, baawo, a d'a ɲa tagandiwarekoota y'i du
da.
[Haadamarenmen tagaye 2:4-4:26]
[Alla ga da yugu fanan do yaxarin fanan taga moxo be]
4 Kanmun do ɲiiɲen
nuxudufoonun xibaaren faayi, i deberi waxati.
Bire be, Tunka duumante Alla ga da kanmun do ɲiiɲen
taga, 5 yitte
su ma ɲi ɲiiɲe ke kanma, sokke xa ma funti, baawo Tunka duumante
Alla ma kanme riiti ɲiiɲen kanma. Sere xa ma ɲi du yi na ɲiiɲe
ke soxo. 6 Xa,
ji funti gilli ɲiiɲen ŋa, na ɲiiɲe ke su xumaari. 7 Tunka
duumante Alla da seren taga ti doorena ŋa, na
yonkin fuute roon'a nuxunboton ŋa, seren xosi ɲa tegefo birante yi.
8 Ken falle,Tunka duumante Alla da naaxo ro Adeni kinbakkan ŋa. A ga da sere ke be taga,
a d'a war'a noxon ŋa. 9 Tunka duumante Alla da
yittinnooni gabe funtindi ɲiiɲen kanma, i woritiyaaxon faranparon ni,
i renmun liŋun ni. A da bireyinyitte, a do fo siren do fo buren tuwaaxun
yitten funtindi naaxo ke naxaanen ŋa.
10 Fanŋe yogo giri Adeni jamaanen ŋa na naaxo ke xumaari. A
dangi falle non ŋa, a taxandi kittu naxati. 11 Kitti fana toxon ni
Pisooni, a gaa Haawila jamaanen su goorinkatta, kanŋen gaa no. 12 Ɲiiɲe
ke kanŋen ni
15 Tunka duumante Alla da sere ke wara Adeni naaxon ŋa, kuud'a n'a soxo n'a golli. 16 Tunka
duumante Alla da ɲaamariyen kin'a yi nan ti: «Naaxo ke
yittirenmen su yiga t'an sagon ŋa, 17 m'a ganta fo siren do
fo buren tuwaaxun yitte, maxa kati ken ŋa. An ga na ken yiga koota su, an
kalla ya.»
18 Tunka duumante Alla ti du da: «Sere
ke nan tox'i baane yi sire fe, n wa deemandaana tagan'a da, ken gaa ɲaan'a
katallenman ŋa.» 19 Tunka duumante Alla ga da ɲiiɲen
daabanun taga bakka dooren ŋa, a do kanmun yeliŋu, a d'i su riiti
katti sere ke yi, kuudo n'a tu, a ga'i toxorana moxo be. Sere ke ga na toxo be
saxu tegefo be yi xa, ken na toxo xiriini ti ken toxo yi. 20 Sere
ke da toxon saxu kadufoonun su yi, a do kanmun yeliŋun su, do gundufoonun
su. Xa, a ma katallenma kita, ke be gaa xoy'a yinme moxo.
21 Tunka duumante Alla da xenqo xote wara sere
ke yi, n'a xenqendi. Ken bire, a d'a saxabanxotti baane wutu, n'a batten beexi.
22 Tunka
duumante Alla ga da saxabanxotte ke be wutu, a d'a taga yaxare
yi, n'a riiti katti sere ke yi. 23 Sere ke da du toxo:
«Keeta ken ke, ke xotte bog'in xotten ya yi,
ke fatantiye bog'in fatantiyen ya yi.
A wa toxoreene 'yaxare',
baaw'a tege bakka yugonc ya yi.»
24 Ken ya saabuda, yugon gaa
fatene bakk'i ma d'i faaba yi, nan kaf'i yaqen ŋa, nan ɲa baane yi.
25 I filli su duurun binnun yan
ɲi ken bire, yugon d'i yaqe, x'i ma ɲi ken tu saxamofi yi.
[Yugon do yaxaren allankutaye]
1 Samaqen yan ɲi ɲiiɲen
kanma daaba taganten su neeneliŋonten ŋa. A ti yaxare ke da:
«Tonŋun ya ni, xoyi Alla ti ya: "Xa maxa naaxo ke yittirenme su
yiga"?» 2 Yaxaren ti samaqen da: «Aayi, o wa naaxon
yittirenmen su yigana, 3 m'a ganta yitte ke be gaa naaxon naxaanen ŋa.
Alla t'o n maxa ken renmen yiga, o n maxa kat'a yi, ken fall'o wa kalla.»
4 Samaqe
ke ti yaxaren da: «Ken fe! Axa nta kalla! 5 Alla n'a tu ya nan ti,
axa nda yitte ke renmen yiga koota su, axa yaaxon wa wuɲiini, axa wa ɲaana
xoyi Alla moxo, axa yinmenu wa fo siren do fo buren bakka me yi.»
6 Bire be yaxare ke ga d'a
wori nan ti, yittirenme ke faranparen ni, a woritiyaaxen siren ni, a w'i
yigayen tu roon'i faayindaanan ŋa, a siren xa ni ti haqilen wuɲiyen ŋa,
a da yittirenme ke yogo fata n'a yiga, n'a yogo kin'i kiina yi do du yi, a xa
d'a yiga. 7 Ken
batte su yi, i yaaxon xosi wuɲi. I d'a tu nan t'i duurun ya ni. I da
turudarun miri me yi kuŋa, na kun ɲa du da yiraamu yi.
[Alla butuye yugon do yaxaren do samaqen wure]
8 Lellan mulaanen biren ŋa,
yugon d'i yaqen da Tunka duumante Alla rixannen mugu naaxon
noxon ŋa. I mux'a yi naaxo ke yittun noxon ŋa. 9 Tunka
duumante Alla da yugo ke gangu nan ti: «An na minne?»
10 A
ti: «N d'an rixannen ya mugu naaxon ŋa, n kanu, baaw'in duuron ya
ni, ken ya n'in ga muxu.» 11 Tunka
duumante Alla t'a da: «Kon d'a tuyind'an ŋa t'an
duuron ya ni? Nke ga d'an kaba yitte ke be renmen yigayen ŋa, an da ken ya
yiga ba?» 12 Yugon
ti: «An ga da yaxare ke be kaf'in ŋa, ken yan da yitte ke renmen
kin'in ŋa, n xa d'a yiga.»
13 Tunka duumante Alla ti yaxare ke da: «An da ke ɲa n'a soxu
manne kanma?» Yaxaren ti: «Samaqen yan d'in marasa, n xa d'a
yiga.»
14 Ken falle, Tunka
duumante Alla daali samaqe ke da:
«N'a sax'an da ke golle kanma,
n d'an langa kaadunfoonun do gundufoonun su naxa!
An toqo xiilin'an gonmen ya kanma,
an na doorijuran ya yigan'an wuyin danman su yi.
15
n'a sabatind'an bonconŋun d'a bonconŋun naxa.
I du baananbe wa riini an yinkollan tappi,
an xa wa riin'a tanjunqon soppi.»
16 Tunka duumante Alla daali yaxaren da:
«N w'an nuxuntaaxun xotondin'an kanma,
n'an jalan xa ɲa tooxe y'an kanma.
Ganta an wa mareyen muurun'an kiinan kanma,
x'aken ya mareen'an kanmad.»
17 Tunka duumante Alla daali yugon da:
«Xoy'an ga d'an yaqen ya terinka,
nke ga d'an kaba yitte be renmen yigayen ŋa, an ga da ken yiga,
ken kuŋa, n da ɲiiɲen lang'an saabuda.
Tanpiyi xoten falle, an nt'an biraadon kitan'a y'an wuyun danman su yi.
18 Saasen xabiila gabe yan
riini funti ɲiiɲen ŋa,
an xa bireene ɲiiɲe ke funtifoonun ya yi.
19 An n'an logoman kitt'an
futten ya yi bakka ɲiiɲen ŋa, m'an kalle,
an gaa saagene katta ɲiiɲe ke yi, an ga bog'a be yi,
an ni dooren ya yi,
an saagene katti ken doore ya yi.»
[Haawa do Haadama xateyen bakka naaxon ŋa]
20 Haadama d'i yaqen toxora
Haawa, [a wure ni: «birante»], baaw'aken ya ni haadamarenmen su ma
yi. 21 Tunka duumante Alla da fatanyiraamun
deberi Haadama d'i yaqe ke da, i nan feetufete t'i ya.
22 Ken falle Tunka
duumante Alla ti: «Haadamarenmen faayi ga ɲa xoy'oku
moxo, a wa fo siren do fo buren bakka me yi. Saasa, a nan maxa t'i w'i kitten
fuutunu do bireyinyitten xa batte, nan t'i w'a renmen fatana n'a yiga, m'i na
bireyi duumanten kita.» 23 Ken kanma, Tunka
duumante Alla d'a xata bakka Adeni naaxon noxon ŋa, kuud'a na ɲiiɲen
golli, a ga tege bakka ken be yi. 24 Bire be Alla ga da
Haadama xata bakka Adeni naaxon ŋa, a da xeribunue war'a killen ŋa
kinbakka, i do yinbinkaafa, a wa tiirinbene do kaaran su yi, kuudo na
bireyinyitte ke tanga.
1 Haadama d'i yaqe Haawa wuyi,
a da noxon wutu nan saare ti Xaabila yif. A ti: «Ee! N da
ren yugo kita ti Tunka
duumanten yideyen ŋa!» 2 Ken
falle, a saare t'a yaaxidon ŋa, Haabila. Haabila ɲa nagaana yi,
Xaabila ken ɲa soxaana yi.
3 Waxati falle, Xaabila d'i
soxofoonun yogo ɲa sadaxa yi Tunka duumanten da. 4 Haabila
xa d'i tanmison ren fanon ɲa sadaxa yi, n'i tiyen fo katen kini Tunka
duumanten ŋa. Tunka duumanten da Haabila
sadaxan raga, 5 xa,
a ma Xaabila xallen raga. Ken digi Xaabila yi n'a diinan finandi.
6 Tunka duumanten daali Xaabila da: «An butu manne yi n'an diinan finandi? 7 An
ga na fo siren ɲa, an wa wurugini. An ga ma fo sire ɲa xa, fo buren
yan daaxan'an raqen ŋa de, n'an jaarabi. Xa, anken ya n xaw'a
niini.»
8 Ken falle, Xaabila t'i waaxi
Haabila da: «O n daga teenun ŋa.» Bire b'i ga kiɲe teenun
ŋa, Xaabila xen'i waaxin ŋa n'a kari.
9 Tunka duumanten daali Xaabila da kuŋa: «An waaxi Haabila na minne?» A
ti: «Nke ya n'a nagaanini ba? N nt'a noqu tu.» 10 Tunka
duumanten daal'a da: «An da manne deberi kundu? An waaxi
foren sonqo xannen kiɲ'in ŋa gilli ɲiiɲen ŋa, t'i
tanbon nan tuge. 11 Saasa, an ga d'an waaxin kari t'an kitten ŋa,
ɲiiɲen d'a foren sugu, an lange, ɲiiɲe ke ntaxa duŋeen'an
da. 12 Bire
su, an ga n'a soxo, a ntaxa duŋeen'i soxofoonun kinn'an ŋa. An wa ɲaana
sabatinbali yi, a do langa-langante, ɲiiɲen kanma.»
13 Xaabila ti Tunka
duumanten da: «N yanganqataye ke xot'in kanma moxo buru. 14 An
faayi ga d'in xata bakka ɲiiɲa siren ŋa lenki, n wa riini mux'an
ŋa, nan ɲa sabatinbali yi, a do langa-langante ɲiiɲen
kanma, sere be nd'in wori, a n'in kerini ya de!»
15 Tunka duumanten daal'a da: «N d'a faamu. Sere be nda Xaabila kari, a tanbon wa
tugen'a kaman ŋa ta ɲeru.»
Ken moxo yi, Tunka
duumanten da taagumance ro Xaabila yi, kuudo sere be nd'a wori, a
nan max'a kari. 16 Xaabila
laato Tunka duumanten ŋa, a daga taaxu Noodig
jamaanen ŋa, Adeni kinbakka.
17 Fi falle, Xaabiila d'i yaqen
wuyi, a da noxon wutu nan saare ti Hanooxi yi. Xaabila da debe taaxundi n'a
toxor'i renyugo Hanooxi yi.
18 Hanooxi da Yiradi saara,
Yiradi xa da Mehuyayeli saara, Mehuyayeli da Metusayeli saara, Metusayeli da
Lemexi saara.
19 Lemexi da yaxaru filli yaxi:
fanan toxon ni
23 Koota yi Lemexi t'i yaqu ku
filli da:
«
N yaqu, xa d'axa taron sigindi d'in sefe koninton ŋa!
Nke na yugo ya kerin'in joogiyen batte, na fonnanqaye kar'in
gurungaasiyen batte.
24 Xaabila tanbon wa tugeene ta
ɲeru,
xa Lemexi tanbon tugeene tanɲere do taanu ɲeri ya.»
[Haadama renme Seeti d'a kisimare Enoosi]
25 Haadama d'i yaqe ke wuyi
xadi, a saare ti ren yugo yi, n'a toxora Seeti, [a wure ga ni:
«kuye»,] a ti: «Alla da funtifo tana kin'in ŋa Haabila
batten ŋa, Xaabila ga d'a kari.» 26 Seeti xa da ren yugo
kita, n'a toxora Enoosi. Ken waxatin ya ni, soron ga joppe Alla xilli t'i toxo:
Tunka duumante.
[Nan giri Haadama yi, katti Nuuha renmu]
1 Haadama kaadunkon taarexun
faayi:
Bire be Alla ga da haadamarenmun taga, a d'i ɲa,
kuud'i n'ike yinme xawaaraaxu. 2 A d'i taga yugo do yaxare,
na bereke r'i y'i tage koota, n'i toxora haadamarenmu.
3 Haadama wuyin gaa kame do
tanjikke siine, a d'i me renme saara, i gaa giya baane. A d'a toxora Seeti. 4 Ken
falle, Haadama da kamo segi siine bire, a da renmu tana saara. 5 A
faati n'a wuyin toxo kamo kabi do tanjikke siine.
6 Bire be, Seeti wuyin gaa
kame do siino karagi, a da Enoosi saara. 7 Ken falle, a da kamo
segi do siino ɲeri bire, a da renmun tana saara. 8 A
faati n'a wuyin toxo kamo kabi do siino tanmi do fillo.
9 Bire be, Enoosi wuyin gaa
tankabe siine, a da Xenaani saara. 10 Ken falle, a da kamo
segi do siino tanmi do karago bire, na renmu tana saara. 11 A
faati n'a wuyin toxo kamo kabi do siino karagi.
12 Bire be, Xenaani wuyin gaa
tanɲere siine, a da Mahaleeli saara. 13 Ken falle, a da kamo
segi do tannaxate siine bire, a da renmun tana saara. 14 A
faati n'a wuyin toxo kamo kabi do siino tanmi.
15 Bire be, Mahaleeli wuyin gaa
tandunme do siino karagi, a da Yeredi saara. 16 Ken falle, Mahaleeli da
kamo segi do tanjikke siine bire, a da renmun tana saara. 17 A
faati n'a wuyin toxo kamo segi do tankabe do siino karagi.
18 Bire be, Yeredi wuyin gaa
kame do tandunme do siino filli, a da Hanooxi saara. 19 Ken falle, a da kamo
segi siine bire, na renmun tana saara. 20 Ken faati n'a wuyin
toxo kamo kabi do tandunme do siino filli.
21 Bire be, Hanooxi wuyin gaa
tandunme do siino karagi, a da Metusaala saara. 22 Hanooxi d'i du kini
Alla yi kamo sikki siine, na renmun tana saara. 23 A da kamo sikki do
tandunme do siino karagi ɲa, 24 nan lagari ɲaana
do Alla batte, nan yaaxaransanku, baawo Alla d'a wurugi katt'i du yi.
25 Bire be, Metusaala wuyin gaa
kame do tansege do siino ɲeri, a da Lemexi saara. 26 Ken
falle, a da kamo ɲeri do tansege do siino filli bire, a da renmun tana
saara. 27 Ken
faati n'a wuyin toxo kamo kabi do tandunme do siino kabi.
28 Bire be, Lemexi wuyin gaa
kame do tansege do siino filli, a da ren yugo kita. 29 A d'a toxora Nuuha, [a
wure ga ni: «neenendaana»] nan ti: «Neenendaana, a yan riin'o
neen'o gollun ŋa, a d'o tanpiyi xoton ŋa bakka ɲiiɲanxotti
langante ke yi Tunka
duumanten maxa.» 30 Ken falle, Lemexi da kamo
karagi do tankabe do siino karagi bire, na renmu tana saara. 31 A
faati n'a wuyin toxo kamo ɲeri do tanɲere do siino ɲeri.
32 Nuuha wuyin gaa kamo karagi
siine, a da ren yugu sikki saara: Saami, Haami a do Yaafasi.
[Alla nimisiye haadamarenmun taganden ŋa]
1 Bire be, haadamarenmun ga
xenu gaboyen ŋa ɲiiɲen kanma, na ren yaxarun saara, 2 kanmun
taaxaanoni jaarabi ren yaxaru ku yi. I w'i kuttu n'i yaxi. 3 Ken
bire, Tunka duumanten daali:
«N ra ntaxa haadamarenmun muɲini, i gaa bireene t'in yonkin ŋa,
baaw'i nt'in killen kanma, n w'i wuyin xenpendini kame do tanpille
siine.»
4 Ken waxati kuŋa, seri
dinka gillun yan ɲi ɲiiɲen kanma. Bire be xa kanmun taaxaanon do
haadamarenmun ren yaxarun ga saage kafiini, i da renmun saara. Kun yan ɲa
ken bire yugu saaka toxo bogunton ŋa.
5 Tunka duumanten d'a wori nan ti, haadamarenmun fo buren gabo ɲiiɲen kanma, i
sondomun bono, koota su, i sinmayen ni fo buren duuron ya yi. 6 A
nimis'i ga da haadamarenmen taga ɲiiɲen kanma, a sondonmen suno. 7 A
daali kuŋa: «
9 Nuuha d'i kaadunkon taarexun
faayi:
Nuuha ni seri teleŋonte ya yi, seri tinmante, a
waxatin soron naxa. A do Alla wa doome. 10 A da ren yugu sikki
saara: Saami, Haami, a do Yaafasi.
11 Ken waxati, Alla d'a wori
nan ti haadamarenmen bono, sondonburaaxun gabo ɲiiɲen kanma. 12 Alla
da jaaten raga nan ti duna bono, haadamarenme su ntaxa killi sire kanma.
13 Ken bire Alla daali Nuuha
da: «N fanq'a kanma na tegefo ke su buruxa, n'a sababun ɲa
haadamarenmen ŋa. Sondonburaaxun wa ɲiiɲen banŋoobanŋe
su yi, n w'i halakini, na ɲiiɲen xa halaki. 14 Xa,
anken na sollinfuura xoore deberi, n'a noxon ɲa konpollenmun ŋa, n'a
noxon d'a sellan betexe ti godoron ŋa. 15 A deberi moxon faayi:
An n'a gilloyen ɲa kamo sikki sogone, n'a noxon ɲa tankerege sogone,
n'a taaxunten ɲa tanjikke sogone, 16 na xurayen toxo bippen
do fuuren kanben naxa, sogone haqe, na fuure ke noxon ɲa sankansoonu sikki
yi, konpo wuredunke, a do naxadunken do kanmudunke, na follaqen bagandi kaaran ŋa.
17 Ken
bire, nke Alla, n wa tuufaana ŋaamen riitini ɲiiɲen kanma, na
tegefo yonkinten su halaki kanmun wure. Foofo gaa ɲiiɲen kanma, n w'a
halakini. 18 Xa,
n w'in laayidu tapp'in d'anken naxa. Nuuha, anken d'an kaadunko, an renmun d'an
yaqe, d'an kalluyaxaru, axa wa roono fuure ke noxon ŋa. 19 An
na fillo-fillo, yugo do yaxare wutu daaba yonkinte su yi do du yi fuuren ŋa,
kun na toxo bireene. 20 Yeliŋen do daaba, a do ɲiiɲedufon
noonen su, fillo-fillo wa riini katt'an ŋa nan bire d'an ŋa. 21 An
na fo wutu biraadon noone su yi, na silafandan wut'an du da, a do ku beenu gaa
kafiin'an ŋa fuure ke noxo.»
22 Nuuha da Alla ɲaamariyen
su deber'i moxon ŋa.
1 Ken falle, Tunka duumanten daali
Nuuha da: «Anken d'an koren su, xa ro fuuren ŋa, baaw'an baane ya na
killi toloŋonten kanma ke sere su noxo. 2 An na daaba yugu ɲeri,
a do daaba yaxaru ɲeri wutu daaba halaale su yi, an na yugu baane do
yaxarin baane wutu daaba haraamunte su yi, 3 na yugu ɲeri do
yaxaru ɲeri wutu yeliŋen noone su yi, kuud'i soxoodin nan sanqi do ɲiiɲen
daman su yi. 4 Baawo
bito ɲeri lenki falle, n wa kanmen riitini tannaxate bito, kiyen do wuro.
N ga da foofo taga ɲiiɲen kanma, n w'a su buruxana.» 5 Nuuha
da Tunka duumanten ɲaamariyen su ɲa t'i moxon ŋa.
6 Tuufaana ŋaamen gaa
riini bire be, ken d'a ɲi Nuuha wuyin wa komo tunmi siine. 7 A
ro fuuren ŋa, a d'i ren yugun d'i yaqe, a d'i kalluyaxaru, kuud'i nan kisi
tuufaana ŋaamen ŋa. 8 Daaba halaalen do daaba haraamunte, yeliŋun
do ɲiiɲedufoonu, 9 i su ri katti Nuuha yi, yugo do yaxare, m'i na ro
fuuren ŋa, xoyi Alla ga d'a ko Nuuha da moxo be.
10 Bito ɲeri dangi falle,
tuufaana ŋaamen joppe ɲiiɲen kanma. 11 Nuuha kama tunmundin
siinen xasu fillandin bita tanmun do ɲerun koota, kanmun do ɲiiɲen
jin mangesinun su raqun wuɲi. 12 Kanmen xenu riyen ŋa,
tannaxate bito, a wa texeene kiyen do wuro.
13 Ken koota baane yi, Nuuha ro
fuuren ŋa, a d'i yaqen d'i ren yugu: Saami do Haami a do Yaafasi, d'a
kalluyaxarun sikki. 14 Ikun do gundufoonu, kaadufoonu, ɲiiɲedufoonu,
yeliŋen noonen su, kafiini kanpagumen su yi. 15 Tegefo yonkinten noone
su ri kafiini Nuuha yi fuuren ŋa. 16 Ke tegefo su ri
fillo-fillo, yugo do yaxare, xoyi Alla ga da ɲaamariyen kini moxo be. Ken
falle Tunka duumanten da fuuren raqen texe Nuuha yi.
17 Tuufaana ŋaamen toxo
roono ɲiiɲen kanma, tannaxate bito. Jin gabo ɲiiɲen kanma
m'a gaa fuuren tenbana bakka ɲiiɲen ŋa. 18 Ŋamen
xooro, nan kasafo, fuuren toxo lingiri-langarana jin kanma. 19 Ŋaamen
kesefo na ɲiiɲen kanma gidi gillun su toni, 20 a
wurugi gidintonbo ku kanma ti sogone tanmu do karago. 21 Feriganke
su ga ɲi dillene ɲiiɲen kanma, a kara: yeliŋu, kaadunfoonun
do gundufoonu, a do ɲiiɲedufoonun do haadamarenmu, a su kara. 22 Foofo
ga ɲi neegunu ɲiiɲen kanma, a kara. 23 Ke moxo ya ni, Tunka
duumanten ga da tagefo yonkinten su buruxa bakka ɲiiɲen
kanma: haadamarenmu, daabanu, ɲiiɲedufoonu, a do kanmun yeliŋu,
i su buruxe, nan toxo Nuuha do ku beenu ga ɲi d'a batte fuuren ŋa. 24 Jin
kasafoyen da kame do tankerege koota ya ɲa ɲiiɲen kanma.
1 Alla sinme Nuuha yi, a d'a
do gundufoonu do kaadufoonu beenu su gaa doome fuuren ŋa. Alla da fanken
kara ɲiiɲen kanma, jin joppe yanqana. 2 Kanmun jillanŋun do
ɲiiɲen jillanŋun raqun texe, kanmen kuti. 3 Jin
toxo kaawana bakka ɲiiɲen ŋa fonne-fonne. Kamen do tankeregen
biton dangi falle, jiinun roxo. 4 Xasu ɲerundin bita
tanmun do ɲerun koota, fuuren sigi Araraatij gidintonbon kanma. 5 Jin
toxo roxoono ma xasu tanmundi, ken xaso bita fana, gidintonben joppe bangeene.
6 Tannaxate bito dangi falle,
Nuuha da fuuren folonboten wuɲi. 7 A da xaaxen wara bakka
sellan ŋa. Xaaxen kanpi dagana, nan saage riini karama, na daganansaagayi
dantanto ɲa, ma jin gaa fiirene bakka ɲiiɲen kanma. 8 Ken
falle, Nuuha da booren wara dagana ɲiiɲen kanma faayi sell'a ga
kaawa. 9 Xa
booren taanun ma sebetira kita, baawo jin wa saqa ɲiiɲen danman su
kanma. A saage riini, Nuuha d'i kitten beer'a yi, n'a rondi fuuren ŋa. 10 Bito
ɲeri dangi falle, a da boore ke wara dagana sellan duuxura xadi. 11 Nellen
bire, a saage riini, jayituunan deren w'a soomon ŋa, a xayi-xaye. Nuuha
d'a tu nan ti jin roxo ɲiiɲen kanma. 12 Bito ɲeri tana
dangi falle, a da boore ke wara dagana duxurandi xadi. Ken ta, booren ma xa
saage riini.
13 Nuuha wuyin kaman tunmundin
d'a siina baanandin xasu fanan koota fana, jin kaawa bakka ɲiiɲen ŋa.
Nuuha da fuuren bippen wutu bakk'a yi, na sellan faayi. A ti: «Ee, ɲiiɲen
kaawa!» 14 Xasu
fillandin tanpillen do ɲerun koota, ɲiiɲen kaawa pewu-pewu.
15 Alla ti Nuuha da: 16 «An
d'an yaqen d'an ren yugun d'an kalluyaxaru, xa bogu fuuren ŋa. 17 Fo
yonkinto be xa gaa no, i su bagandi: yeliŋu, daabanu, do ɲiiɲedufoonu,
i nan bogu, nan saare, nan jiidi, nan gabo ɲiiɲen kanma.»
18 Nuuha d'i yaqen d'i renmun
d'i kalluyaxarun bogu. 19 Fo yonkinte ke su bogu: ɲiiɲedufoonu,
yeliŋu, tegefo su gaa dillene ɲiiɲen kanma, i su bogu
xabiila-xabiila.
20 Nuuha da sadaxindinnoqun taga Tunka duumanten da. A da
fo raga daaba halaale ke su yi, na fo raga yelin halaale ke su yi, n'i ɲa
sadaxa biyinte yi sadaxindinnoqun ŋa. 21 Timi liŋen sege
bakka sadaxa ke yi nan kiɲe Tunka duumanten ŋa. A ti
du da: «Tonŋun ya ni haadamarenmen sondonmen buren ni gell'a
tugunne, x'in ntaxa ɲiiɲen langana d'a y'abada. N ntaxa fo yonkinten
su xa halakini keeta, xoy'in ga d'a ɲa moxo be.
22 Na ɲiiɲen kanma
toxo ke moxo yi:
tippe, feteye,
mulle, jebere,
kiinaye, xaaxo,
kiye, do wuro,
ku nta yillen'abada.»
1 Alla da bereke ro Nuuha d'i
ren yugu ku yi, nan t'i da: «Xa saare, axa nan gabo, na ɲiiɲen
kanma faga. 2 Ɲiiɲen
daabanun su nan xaay'axa da, nan kan'axa yi, kanmun yeliŋun do daaba su
gaa dillene ɲiiɲen kanma, do jin ɲexon su, i war'axa da. 3 Fo
yonkinten su, n d'a kin'axa yi biraado yi, xoyi funtifoonun moxo, n d'i su
war'axa da. 4 Waxati
su, axa ga na ɲi tiyen yigana, a nan ɲi yonkin ga bog'a yi, ken ga ni
foren ŋa. 5 Axa
bireyen jonginten n'axa foren ya yi. Ken saabuda, n w'axa foren tanbon tugana.
N w'a tanbon tugana daaban do haadamarenmen su yi, sere be nda sere foren joxi,
a tanbon wa tugeen'a me yi.
6 Sere be nda haadamarenme
foren joxi,
haadamarenme ya n'an xa foren joqo,
baawo haadamarenmen tege Alla sawuran ya yi.
7 Axakun beenu ga ni, xa nan
saare,
axa nan gabo nan sanqi ɲiiɲen kanma.»
8 Ken bire, Alla daali Nuuha
d'i ren yugu ku da: 9 «Nke Alla, n w'in laayidun sabatindin'in
d'axa naxa, d'axa bonconŋu beenu gaa riin'axa falle, 10 a
do tegefo yonkinte su gaa d'an batte: yeliŋu, kaaduganko, gunduganko, do
foofo ga bogu d'axa batten ŋa fuure ke noxo, a do ɲiiɲen kanma
fo yonkinten su. 11 N w'in xannun kinn'axa yi, n ntaxa tegefo
yonkinten su buruxana ti tuufaana ŋaamen ŋa keeta. Tuufaana ntaxa
riini na ɲiiɲen halaki.
12 «N laayidu ke
taagumancen faayi, n gaa ke be sabatindin'in d'axa naxa, do fo yonkinte su gaa d'axa
batte, d'axa bonconŋu beenu gaa riini falle: 13 N d'in jaagubundanŋen
ro tabullen noxon ŋa, m'a na ɲa laayidu ke taagumancen ŋa, n do ɲiiɲen
naxa. 14 Bire
b'in ga na tabullun kafu me yi ɲiiɲen kanma, bundanŋe ke ga
bange tabullen ŋa, 15 ken ŋ'in wa sinmen'in d'axa laayidun ŋa,
kafiini fo yonkinten su yi, ferigankon su: jin ntaxa ɲaana tuufaana yi, na
tegefoonun su buruxa. 16 Bundanŋe ke ga na bange tabullen ŋa, n
w'a faayini, m'a n'in haqilen yanqand'in do ɲiiɲen fo yonkinton
laayidu duumanten ŋa, a do ferigankon su.
17 «Ke ya ni laayidu ke
taagumancen ŋa, n do ɲiiɲen tegefo yonkinten su naxa.»
18 Nuuha renmu beenu ga bogu
fuuren ŋa faayi ku yi: Saami, Haami, do Yaafasi. Haami ni Kanaana faaba ya
yi. 19 Nuuha
do ku renmu sikki yan da ɲiiɲen kanma faga. 20 Nuuha
joŋa soxono ya. A da reese tinŋe yogo lori. 21 Koota
yogo, a da reesenxoncin mini nan mande, m'a ga'i yiraamun walla tilliisen
wure. 22 Haami,
ken ga ni Kanaana faaba yi, a d'i faaba duuron wori, a bogu n'a laxam'i
waaxinun da. 23 Saami
do Yaafasi, kun da Nuuha yiraame yogo wutu n'a sax'i kunkun ŋa, nan
fallandaga katt'i faaba yi, na yiraamen xuf'a yi, i d'i yaaxon xiti, kuud'i nan
max'i faaba duurunbinnen wori. 24 Bire be, Nuuha haqilen
ga ri, a ren yugu tugunne ke ga da ke be ɲa, a d'a mugu. 25 Ken
ga ɲa, a d'a langa nan ti:
Hari na Kanaana halaki!
Hari n'a ɲ'i waaxinu ku da komo fallanke yi.
26 Ken falle, a ti xadi:
Tiigayen wa Alla da, ken ga ni Tunka duumanten ŋa,
Saami Alla.
Yaarabi, Kanaana nan ɲa kome yi Saami da.
27 Yelli Alla gan na wasaye ɲa
Yaafasi da,
a nan taaxu Saami tilliisen wure,
na Kanaana ɲaŋ'i da kome yi!
28 Tuufaana ŋaamen falle,
Nuuha da kanmo sikki do tankerege siine bire. 29 Bire be Nuuha wuyin ga
kiɲe kanmo kabi do tankerege siine yi, a faati.
[Nuuha renmun taarexu 10:1-11:9]
1 Tuufaanan jin dangi falle,
Nuuha renmu ku sikki, Saami, Haami do Yaafasi, i da funtifoonun kita. I
taarexun faayi.
2 Yaafasi ren yugun ni Gomeri,
Magoogi, Madayi, Yawaani, Tuubali, Mesexi do Tirasi.
3 Gomeri ren yugun ni
Asikanaaji, Rifaata do Togaraama.
4 Yawaani ren yugun ni Elisa,
Tarisiisi, Kitinu do Dodaniinu.
5 Ku yan sanqi dunden kanma,
do geejillaqun ŋa, nan taxandi jamaanun do me naxa: xabiila-xabiila, baane
su d'i jama, d'i xanne.
6 Haami ren yugun ni Kuusi,
Misira, Puta, a do Kanaana.
7 Kuusi ren yugun ni Seeba,
Haawila, Sabata, Raama, a do Sabatexa. Raama ren yugun ni Seeba do Dedaani.
8 Kuusi da Namuruuju xa saara,
Namuruuju ke be ga ɲa yugu saake yi ɲiiɲen kanma. 9 Tunka duumanten da
Namuruuju ɲa xaɲaana saake yi, ken ya ni, a ga ri taalin ŋa: Xaɲaana
saake ke xoyi Namuruuju. 10 A maranden debi fanon ni Baabila, Erexi, Akada do
Xaleena ya yi, Baabila ɲiiɲen kanma. 11 A bogu Baabila nan daga
Asuura, na Niniwe taaxundi no, a do Rehoboto-yiira, do Kaala. 12 A
da debi xoore taaxundi Niniwe do Kaala naxa. Ken toxo ni Reseeni.
13 Misira ni Luudinun do
Anaaminun xooxo ya, a do Lahaabinun do Nafatuuhinu, 14 kafiini Pataruusinun do
Kasaluuhinu, a do Kafatoorinun ŋa. Filisitinun bogu Kasaluuhinu ku ya yi.k
15 Kanaana renmun ni Cidooni,
ken ni sooman ya, a do Heeti.
16 Kanaana ya ni Yebuusinun xa
xooxo yi, a do Amoorinun do Girigaasinu, 17 Hiiwinu, Araaxinu,
Siininu, 18 Arawaadinu,
Camaarinu, kafiini Hamaatinu. Ken falle, Kanaana xabiilan sanqi-sanqi. 19 Kanaana
jamaanen w'a wuttu Cidooni yi, katti Garaara, ma Gaasa banŋe, a do Sodoomu,
Amoora, Adeema, do Ceboyima, ma katti Laasa. 20 Ku ya ni Haami soxoodin
ŋa, baane su d'i xabiila, d'i xanne, d'i jamaane, d'i jama.
21 Saami, ken ga ni Yaafasi
gida yugu xooren ŋa, a xa ya ni Abaraaninun d'i bonconŋun su xooxo
yi. 22 A
renmun ni Elaamu, Asuura, Arifaxisaadi, Luudu, a do Araama.
23 Araama renmun ni Ucci,
Hulli, Geteri, a do Maasi.
24 Arifaxisaadi renmen ni
Selaaxa. Ke Selaaxa da Abaraani saara. 25 Abaraani da ren yugu
filli kita, baanen toxo ni Pelege, [a wure ga ni: «taxandiye,»]
baawo, a waxatin ŋa ɲiiɲen taxandi. A xoxonen toxon ni Yaxataani.
26 Yaxataani renmun ni
Alimodaadi, Saleefi, Haccarimaweeti, Yara, 27 Hadoraami, Ujali,
Dixaala, 28 Ubaali,
Abimayeeli, Seeba, 29 Upira, Haawila, a do Yobaabi. Ku su ni Yaxataani
renmun ya yi. 30 I
taaxunton ɲi, n'a wutu Meesa, katti Sefaara giden ŋa, kinbakka.
31 Ku fo koninto ya ni Saami
soxoodin ŋa, baane su d'i xabiila, d'i xanne, d'i jamaane, d'i jama. 32 Ku
ya ni jama be ga bogu Nuuha ren yugu ku yi, baane su d'i bonsonŋun d'i
xabiila. Tuufaana ŋaamen dangi falle, xabiilanu ku su bogu ku ya yi, nan
sanqi ɲiiɲen kanma.
1 Waxati dangi, ɲiiɲe
ke su ɲi xan baane ya koono, sefe kitti baane. 2 Koota yogo, soron
forogonto gilli kinbakkan ŋa, i da baran xullu xoore wari Baabila ɲiiɲen
ŋa, i xosi taaxu no. 3 I ti me da: «O na tuufan katu n'a
biyi.» Ken ŋa, tuufan da gidinsigiran sir'i da, godoronjin da
doorinsigiran sir'i da. 4 Ken falle, i ti: «O na duudandebe taga, na
soorono gille sigind'a yi, a tonben gaa kiɲene kanmun ŋa. Ken ŋa,
o na ɲa toxonto yi, kuud'o n maxa sanqi do ɲiiɲen kaaran su
yi.»
5 Fi falle, Tunka duumanten yanqa
bakka kanmun ŋa, nan ri debe ke faayi, a do soorono gille ke be
haadamarenmun ga d'a taga. 6 A ti du da: «Ku faayi ga kafi me yi nan ɲa
jama baane, i wa xan baane koono, ke faay'i gollen joŋaarun ya yi. Saasa,
foofo ra ntax'i kaaɲan'i golle danbe su ɲanŋen ŋa. 7 Ken
ŋ'o n yanqa, o n'i xanne ke ɲaxami, kuud'i n kori me faamunu.» 8 Ken
noxo du, Tunka duumanten d'i sanqi bakka non ŋa do ɲiiɲen
kaaran su yi, ken ga ɲa, i tuuma debe ke taganden ŋa. 9 Ke
ya saabuda, debe ke gaa xiriini Baabila, [a wure ga ni: «ɲaxami,»]
baawo Tunka duumanten da haadamarenmen xannen ɲaxami non
ya yi. Non ya ni xadi, a ga d'i sanqi do ɲiiɲen kaaron su yi.
10 Saami kaadunkon taarexun
faayi: Tuufaanan dangi falle ti siino filli, na Saami wuyin toxo kame siine, a
da Arifaxisaadi saara. 11 Ken falle, Saami da kamo karagi siine bire, a da
renmu tana kita.
12 Bire be, Arifaxisaadi wuyin
ga kiɲe tanjikke do siino karagi, a da Selaaxa saara. 13 Ken
falle, a da kamo naxati do siino sikki bire, a da renmu tana kita.
14 Bire be, Selaaxa wuyin ga kiɲe
tanjikke siine, a da Abaraani saara. 15 Ken falle, a da kamo
naxati do siino sikki bire, a da renmu tana kita.
16 Bire be, Abaraani wuyin ga
kiɲe tanjikke do siino naxati, a da Pelege saara. 17 Ken
falle, a da kamo naxati do tanjikke siine bire, a da renmu tana kita.
18 Bire be, Pelege wuyin ga kiɲe
tanjikke siine, a da Rewu saara. 19 Ken falle, a da kamo
filli do siino kabi bire, a da renmu tana kita.
20 Bire be, Rewu wuyin ga kiɲe
tanjikke do siino filli, a da Seruga saara. 21 Ken falle, a da kamo
filli do siino ɲeri bire, a da renmu tana kita.
22 Bire be, Seruga wuyin ga kiɲe
tanjikke siine, a da Nahooro saara. 23 Ken falle, a da kamo
filli siine bire, a da renmu tana kita.
24 Nahooro wuyin ga kiɲe
tanpille do siino kabi, a da Teera saara. 25 Ken falle, a da kame do
siino tanmi do kabu bire, a da renmu tana kita.
26 Teera wuyin ga kiɲe tanɲere
siine, a da Ibiraama do Nahooro do Haaraani saara.
[Ibiraama d'i faaba Teera taarexu 11:27-25:11]
27 Teera kaadunkon taarexun
faayi: Teera da Ibiraama do Nahooro do Haaraani saara, Haaraani da Luuti saara.
28 Haaraani
faat'i faaba Teera kaane, n'a tox'i saaredeben ŋa Uri, ken gaa Kasaadinun
maran ŋa.
29 Ibiraama do Nahooro
yaxarinwuti. Ibiraama yaqen toxon ni Saara, Nahooro yaqen toxon ni Milika,
Yisika waaxi, Haaraani ren yaxaren ya ni. 30 Saara ɲa boroke
yi, renme ma ɲ'a maxa.
31 Teera forogo gilli Uri yi,
Kasaadinun maran ŋa, a d'i kaadunko: a ren yugo Ibiraama, a do Haaraani
ren yugo Luuti, ken ga n'a ken kisimaren ŋa, a d'a kallu yaxare Saara,
Ibiraama yaqe ke, kuud'i nan daga Kanaana jamaanen ŋa. I ga kiɲe
Haraana, i taaxu non ŋa.
32 Teera da kamo filli do siino
karagi bire, ken falle, a faati Haraana yi.
1 Tunka duumanten daali
Ibiraama da: «Bog'an jamaanen ŋa, an n'an koren toxo, an nan bog'an
faabankan ŋa, an nan daga jamaane b'in ga'a koyin'an ŋa. 2
4 Ibiraama daga, xoyi Tunka
duumanten ga d'a k'a da moxo be. Luuti xa daga d'a batte.
Ibiraama ga ɲi bakka Haraana, a wuyin wa tanɲere do siino karagi. 5 A
d'i kaagunyaxare Saara wutu, d'i waaxin ren yugo Luuti, i do naaburu, do komo
beenu ga ɲ'i maxa Haraana. I bogu nan daga Kanaana ɲiiɲen ŋa.
6 Ibiraama da jamaanen kutu
nan daga Sixemu, katti More yitti xooren noqu. Ken waxati, Kanaanankon ɲi
ken jamaane yi. 7 Tunka
duumanten bange Ibiraama da, nan ti: «N riini ke jamaane
kin'an bonconŋun ya yi.» Ibiraama da sadaxindinnoqun taga Tunka
duumanten da, ken be ga bang'a da non ŋa. 8 Ken
falle, a yille bakka no, nan daga giden ŋa Beeteli kinbakka. A d'i
tilliisen banba Beeteli do Aayi naxa. Beeteli wa kinqennan ŋa, Aayi wa
kinbakkan ŋa. Non xa yi, a da sadaxindinnoqun taga Tunka
duumanten da, nan xirindi ti Alla toxo, Tunka
duumante. 9 A fonne fonnen daga katti Negeba yi, Kanaana banboxun ŋa.
10 Dullen ro jamaanen ŋa.
Ibiraama yanqa katti Misira yi, kuudo nan taaxu no, baawo, dulle ke xoto
jamaanen ŋa. 11 Bire b'i ga tinko Misira yi, a t'i yaqe Saara da:
«An d'a wori de, an woriyun ga n faranpara moxo be, 12 Misirankon
ga n'an wori, i tin'in yaqen ya n'an ŋa, i w'in karini, n'an toxo bireene.
13 Ken
kuŋa, an n'a t'in maarenmen ya n'an ŋa, m'in na xeeri kita d'an
batten ŋa. N yonkin xa na kisi t'an ŋa.»
14 Bire be Ibiraama ga kiɲe
Misira yi, Misirankon d'a wor'a yaqen faranparen ni moxo siri. 15 Misira tunkanyugon golliɲaŋaanon
yinmankon xa d'a wori, n'a maxankutu tunkanyugon da. Ken ŋa, i do Saara
daga tunkanyugo ke noqu. 16 A da Ibiraama doro ti Saara sababun ŋa, na
xeerin ɲ'a da, na tanmison kin'a yi, a do naanun do farun do komo yugun do
komo yaxarun do fari yaxarun do ɲogomo. 17 Xa, Tunka duumanten da watti
xoto wara tunkanyugo ke d'i
20 Tunkanyugo ke da soro sax'a
kanma, nan dag'a d'i yaqen wara kille, a do foofo ga'a maxa.
[Ibiraama do Luuti fataye bakka me yi]
1 Ibiraama d'i kiteyen su,
kafiin'a yaqe Saara, a do Luuti, i girindindi bakka Misira yi, nan teŋe Negeba.
2 Ibiraama ni naaburu siginten
do kanŋen do goden bannan ya yi. 3 A fonne fonnen daga, nan
giri Negeba, nan daga ma Beeteli do
Aayi naxan ŋa, a tilliisen ga ɲi noqu be. 4 Ken ni noqu ke be
Ibiraama ga da sadaxindinnoqun sigindi non ŋa ya ta
fana, a xirindi ti Tunka
duumanten ŋa no.
5 Luuti xa gaa do Ibiraama
batte ke yi, nan do tanmisen w'a xa maxa, a do tilliisu. 6 I
naaburen nan gaba toxodoome danŋa, baawo sokken ma ɲ'i bakka. 7 Gajanŋe
yogo xa ro Ibiraama nagaanaanon do Luuti nagaanaanon naxa, ke su kanma
Kanaanankon do Perisinun xa taaxunten wa ɲiiɲe ke kanma. 8 Ken
ya ga ni, Ibiraama ti Luuti da: «N lenme, haqu toxo! Laxadun gajanŋen
nta sir'inke d'anken naxa, a nta sir'o nagaanaanon naxa, baaw'o ya ni baane. 9 Ɲiiɲen
su faay'an wure, an ra wa booxene bakk'in ŋa, an ga na daga teyen ŋa,
nke na daga noogen ŋa, an ga na daga noogen ŋa, nke na daga teyen ŋa.»
10 Luuti d'i yinmen wutu nan
faayindi, a d'a wori Yarade fallaqen su xayen ya ni, nan dag'a wara ma Cowaara
yi, ken d'a ɲi Tunka duumanten ma Sodoomu do
Amoora karal. Fallaqu ku ɲi xoyi Tunka
duumanten naaxon do Misira jamaanen moxon ya yi. 11 Luuti
da Yarade fallaqu ku sugandi, nan daga katti kinbakkan ŋa. Ibiraama do
Luuti fate bakka me yi kundu ya yi. 12 Ibiraama toxo Kanaana
jamaanen ŋa, Luuti daga taaxu do fallaqen debun ŋa, n'i tilliisun
banba Sodoomu banŋe. 13 Sodoomunko ni allankutaanon ya yi, i wa Tunka
duumanten kutana t'i golli buru gabe yi.
14 Luuti do Ibiraama fate falle
bakka me yi, Tunka duumanten daali Ibiraama da: «An yinmen wutu,
an nan faayindi gell'an sigira ke yi, katti saahelin do banboxun ŋa, a do
kinbakkan do kinqenna, 15 baaw'an yaaxen gaa ke jamaane be yi, n w'a su
kinn'an ŋa, n'a kin'an bonconŋun ŋa abada. 16
18 Ken ga ɲa, Ibiraama d'i
tilliisun gana katti Maamere yitti xooron banŋe, Heboroona kaaran ŋa,
nan taaxu no. A da sadaxindinnoqu taga Tunka duumanten da non ŋa.
1 Bire be, Baabila tunkanyugo
Amarafala ga ɲi fankan ŋa, do Elasaara tunkanyugo Ariyooxa, a do
Elaama tunkanyugo Kadarilamoori, kafiini Goyimi tunkanyugo Tidaali, 2 i
da Sodoomu tunkanyugo Beera gaja, a do Amoora tunkanyugo Birasa, kafiini Adeema
tunkanyugo Sinebu, ken do Ceboyima tunkanyugo Semabeeri, a do Beela tunkanyugo,
ken ga ni Cowaara yi. 3 Ku tunkanyugu karagi kafi me yi, na laayidun wutu
me da Sappinxaaren ŋa, ken ga ni geeji be ɲexe ga nt'a yi lenki.
4 Gajanŋen sababun ni: ku
tunkanyugu karagi da siino tanmi do fillo ɲa komaaxun ŋa Kadarilamoori
maxa, siina tanmu do sikkandi, i muriti. 5 Siina tanmu do
naxatandi, Kadarilamoori do tunkanyugu beenu ga ɲi d'a batte, i da
Refaayinun gaja Asiterooti-xarinayimi ɲiiɲen kanma, na Suusinun gaja
Haama ɲiiɲen kanma, na Eminun gaja Xiriyatiimi nappon ŋa, 6 na
Hoorinun gaja Seyiri gidun kanma n'i su ni, nan dag'a wara ma El-paraana,
gunjuran kaaran ŋa. 7 Ken falle, tunkanyugu ku naxati saage riini katti
Ayini-misipaati yi, ken ga ni Xadesi, na Amaleexinun debun su gaja nan duguta,
na Amoorinu be taaxunten gaa Haccaccooni-tamara ɲiiɲen kanma yi gaja
n'i ni.
8 Ken bire, Sodoomu do Amoora
do Adeema do Ceboyima, kafiini Beela tunkanyugo, i bogu nan ɲa kurenkitten
ŋa Sidimi nappo ke yi, 9 na Kadarilamoori d'i jaman gaja non ŋa. Gajanŋe
ke na ku naxati do baanu ku karagi ya naxa. 10 Gedi gabu ɲi
Sidimi nappo ke yi, godoronjin ya n'i ya. Sodoomu do Amoora tunkanyugu filli
wurunten xen'i noxo, kuttun wuru nan daga giden ŋa. 11 Ken
moxo yi, i da Sodoomu do Amoora naaburen su wutu, n'i biraadon su wutu nan daga
t'i ya. 12 I
da Ibiraama waaxi ke renme Luuti xa raga, nan daga t'a yi, a d'i kittidufon su,
baaw'aken taaxunten ɲi Sodoomu ya yi.
13 Wuraano ku yogo ri
abaraanillenme Ibiraama xibaari, a taaxunten gaa Maamere yitti xooron banŋe,
Maamere ke be ga ni Amoori bonconŋe yogo yi, Esakoli do Aneri waaxin ga
ni, ku su demu na laayidun wutu do Ibiraama yi. 14 Ibiraama ga d'a mugu
nan t'i maarenmen kittidullege, a da kamo sikki do kurallenmo tanmi do segu
kafu me y'i
[Maliika-cedeqi duwanŋe Ibiraama da]
17 Ibiraama saage falle bakka
Kadarilamoori gajanŋen ŋa, a ga d'a do tunkanyugu beenu su ga doome
yi ni, Sodoomu tunkanyugon bogu n'a gemundi Saawe nappon ŋa, ken ga ni
tunkanyugon nappon ŋa. 18 Salaamu tunkanyugo Maliika-cedeqi yan da buurun
do dolon bagandi. Aken ni Alla wuruginten sadaxakiɲandaana ya yi. 19 A
duwa Ibiraama da nan ti:
«Alla na bereke ro Ibiraama yi,
Alla ke be ga ni Kaman wuruginten ŋa,
kanmun do ɲiiɲen tagandaana.
20 Bereken wa Alla da, Alla
wuruginte,
Alla ke be ga d'an xonnon kin'an ŋa.»
Ibiraama do foofo ga giri gajallan ŋa, a d'a su
taxandi tanmundin kin'a yi jakka.
21 Sodoomu tunkanyugon xa ti
Ibiraama da: «Soro ku kin'in ŋa, xa naabure ke, an yinme na ken
wutu.» 22 Ibiraama
t'a da: «N w'in kitten wuttu nan kuna ti Tunka duumanten ŋa,
Alla wuruginte, kanmun do ɲiiɲen tagandaana. 23 Hari
toromojo ma seyinfunci baane, n nt'a wuttu bakk'a yi, an nan maxa daga ti:
"Inke yan da Ibiraama bannaaxundi." 24 N nta foofo wuttu du
da, gant'in kurallenmon ga da fo be yiga, a do ku beenu ga da laayidun wut'in
da: Aneri do Esakoli, a do Maamere, kun xa w'i taqen wuttu.»
1 Ku su dangi falle, Tunka duumanten bange
Ibiraama da nan t'a da: «Ibiraama, maxa kanu, nke ya n'an tangandaanan ŋa
xoyi xodore.
7 A t'a da xadi: «Nke ya
ni Tunka duumante be ga d'an bagandi Uri, Kasaadinun maran ŋa,
kuudo na ke ɲiiɲe kamanaaxun kin'an ŋa.» 8 Ibiraama
ti: «N Kama Tunka duumante, manne
taagumance n'a koyin'inke yi t'inke wa riini ke ɲiiɲe mara?» 9 Tunka
duumanten t'a da: «Siinosikkinnallenme raga, an na
siinosikkinsugo raga, na siinosikkinjaxandige raga, na boorin xabiilanu filli
raga, n'i sadax'in da.» 10 Ibiraama da ku fo koninto su raga, na baane su
kara naxaanen ŋa, n'i kettun filli jonkoyi me yi, x'a ma yeliŋu ku
kara. 11 Janbanun
yanqa tiyu ku kanma, Ibiraama d'i xata.
12 Futuron waxati, xenqo xote
da Ibiraama raga, a xosi kuyi, kanuyi xoore do biten ŋa. 13 Tunka
duumanten daali Ibiraama da kuŋa: «A tu danqanaaxu
kanma, nan t'an bonconŋun wa riini ɲa tuŋaaranko yi wandi
jamaane kanma, i w'i ɲaana komo yi, n'i roxondi kamo naxati siine haqe, 14 xa
soro beenu ga'i ɲaana komo yi, nke w'i kiitini, ken falle, an bonconŋu
ku do naaburu gabe wa bakka, 15 xa, anken wa riini faati xeerin ŋa, wuyi
berekinte falle. 16 An yilleyi naxatandin yan saagene riini yere,
baawo, Amoorinun junuubun ma kiɲ'i xenpan ŋa fina, n ga'i xatana
bakka yerem.»
17 Bire be, biten ga ro moxo
siri, Alla da taxamen do tiiden do sunqunkumunten dangindi do tiyi kutunto ku
naxan ŋa. 18 Ken
koota yi, Tunka duumanten da laayidun sabatind'i do Ibiraama naxa
nan ti: «N wa ke ɲiiɲe kinn'an bonconŋun ŋa, nan giri
Misira fanŋe ke yi, nan dag'a wara Furaata fan xooren ŋa. 19 Noqu
ke ni Xeeninun do Xenijinun ya ɲiiɲe yi, a do Xadamooninun 20 do
Heetinun do Perisinun do Refaayinun 21 do Amoorinun do
Kanaanankon do Girigaasinu, a do Yebuusinu.»
1 Ken waxati d'a ɲi
Ibiraama yaqe Saara ma saar'a da. Xa tunbaari yaxare wa Saara maxa, Misiranke,
a toxon ni Haajara. 2 Saara ti Ibiraama da kuŋa: «An d'a
wori, Tunka duumanten m'inke
ku renme, an ra wa taarankutiin'in tunbaare ke noqu, a me wa du, n na ren yugo
kita bakk'a yi.» Ibiraama d'i yaqe Saara feeran batu. 3 Siino
tanmi falle ya n'i taaxe Kanaana yi, Saara ga d'i tunbaare Haajara wutu n'a
kini Ibiraama yi yaqe.
4 Wurun dangi falle Ibiraama
do Haajara naxa, a da noxon wutu. A ga d'a tu nan t'i worijaxanten ya ni, a kaman
yaxaren fiinun saage roxoon'a maxa. 5 Saara ti Ibiraama da:
«Toora be ga'inke kanma, an ya toora ni, nke yan d'in tunbaaren kin'an ŋa,
gell'a ga d'i du worijaxinten wori, nke ntaxa jaaten'a maxa keeta, xa, Tunka
duumanten na kiitin'in d'an naxa.» 6 Ibiraama
t'a da: «An tunbaaren ya ni, a n'an mareyen ya yi, fo be ga'n'n liŋ'an
da, ken ɲaŋ'a yi.» Saara da tooran taŋand'a yi ke ya yi,
ma Haajara ga wurun'a yi nan laato bakk'a yi.
7 Tunka duumanten maliikan da Haajara ɲi jinyaaxe yogo kaaran ŋa gunjura, Suura
killen ŋa. 8 A
ti: «Haajara, Saara tunbaare, an giri minne? An dagana minne?» A
ti: «N wurunu laatono bakk'in kaman yaxare Saara ya yi.» 9 Tunka
duumanten maliikan t'a da: «Saage katt'an kaman yaxaren ŋa,
an na du maxayanq'a da. 10 N wa riin'an bonconŋun gabondi, gaboye su
xenpa, i ra ga nta yirigeene gaboyen maxa.
11 An worijaxinten ya faayi
kundu,
an wa saarene ti ren yugo yi,
an n'a toxora Sumayila, [a wure ga ni: «Alla w'a mukku,»]
baawo, Tunka duumanten d'an tooran wori.
12 A wa riini ɲa balanbelen
ŋan,
a kitten wa be su yi,
be su xa kitten w'a yi.
A wa riini taax'i maarenmen su laatoyen ŋa.»
13 Tunka duumanten be ga sefe Haajara da, Haajara d'a toxon xiri Alla worindaana, baaw'a
ti: «Tonŋun tonŋu, xoy'inke ra wa Alla walla n'in biranten
toxo?» 14 Ken
ya saabuda ni, gede ke ga toxore: Lahayi-royi, a wure ga ni ŋalinten
wallaanan gede, ken gaa Xadesi do Beredi naxa.
15 Haajara jiidi ti ren yugo ke
yi. Ibiraama da renme ke toxora Sumayila, 16 ken d'a ɲi
Ibiraama wuyin wa tansege do siino tunmi.
[Alla laayidun kurunbaaxuye Ibiraama da]
1 Ibiraama wuyin gaa tankabe
do siino kabi, Tunka
duumanten bang'a da nan ti: «Nke ya ni Alla Katudanken ŋa, an bireyen ɲa
d'in batte, an na ɲa seri tinmante yi. 2 N w'in laayidun
kurunbanxun'an da, n'an bonconŋen gabondi, gaboye su xenpa.» 3 Ibiraama
sujudi ɲiiɲen ŋa.
Alla t'a da kuŋa: 4 «N faayi laayidun
kurunbaaxun'an da: an wa ɲaana xabiila gabu xooxo yi. 5 An
ntaxa xiriini Ibiraama, [a wure ga ni: «faaba wuruginte,»] xa, an
toxon wa ɲaana Ibirahiima, [a wure ga ni: «xabiila gabu
faaba,»] baaw'in w'an ɲaana xabiila gabu faaba yi. 6 N
w'an gabondini gaboye su xenpa, na xabiila gabu bog'an ŋa, na tunkanyugun
bog'an ŋa. 7 Ke
laayidu wa sabatin'an da, n'a ɲa laayidu duumanten yi, n'a sabatind'an
bonconŋun d'i yillayun su da, kuud'in nan ɲa Kamane y'an da, nan ɲa
Kamane y'an bonconŋun da. 8 An faayi mukkaaxun ŋa
ɲiiɲe ke be kanma, Kanaana ɲiiɲe, n wa riin'a kamanaaxun
kinn'an d'an bonconŋun ŋa, kuyi duumanten, nke yan riini ɲaŋ'i
Kaman ŋa.
9-10 «N laayidun tanga, an
bonconŋun d'i yillayun su n'a tanga. Laayidun taagumancen faayi ke: an
d'an bonconŋu, fo yugon su, xa nan sunne. 11 Axa sunnanden wa ɲaana
laayidun taagumancen ŋa, n d'axa naxa. 12 Axa yillayun su yi, ren
yugo su ga kiɲe bito segi, an n'a sunnandi. Ke taagumance n ro yugon su
yi, ke be ga saare kan ŋa, walla ma ke be ga xobe, ma walla mukke ren
yugo, an yinme soxoodi ga fe, an n'a r'a su yi. 13 An
15 Tunka duumanten daali Ibirahiima da xadi: «An kaagunyaxare ke, max'a xiri Saara
yi keeta, [a wure ga ni: «tunkallenme,»] xa, an wa saagen'a xilli
Saaratu [a wure ga ni: «n tunkallenme.»] 16 N w'a berekindini moxo
siri, na ren yugo kin'an ŋa bakk'a yi, xabiila gabu wa bakk'a yi,
tunkanyugun xa wa bakk'a yi.» 17 Ibirahiima sujudi ɲiiɲen
ŋa, nan soyi. A ti du da: «Yugu xase kame siine, ma yaxarin xase
tankabe siine wa renme kitta harisa?» 18 Ibirahiima ti Alla da:
«An ga na Sumayila birand'o da n'a berekindi, ken wase.» 19 Alla
ti ken ya yi: «Danqanaaxu kanma, an yaqe Saaratu wa riini ren yugo
saar'an da, an w'a toxorana Isiyaaxa. N w'in laayidun sabatindini d'a batte, a
d'i bonconŋu, n'a ɲa laayidu duumanten yi. 20 Sumayila be ga ni, n
d'an duwaawun mug'a da, n w'a berekindini, n'a jiidi, n'a gabondi, gaboye su
xenpa. Yinmanko tanmi do fillo wa bakk'a yi, a wa ɲaana xabiila xoore yi, 21 xa,
n n'in laayidun sabatindini do Isiyaaxa ya batte, Saaratu gaa ke be saaran'an
da waaga dan kundu.»
22 Bire be, Alla do Ibirahiima
ga duguta sefen ŋa, a sege. 23 Ken koota baane su,
Ibirahiima d'i ren yugo Sumayila raga n'a sunnandi, a do leminu beenu ga saar'a
kan ŋa, do ku beenu ga xobe. A d'i kan noxon yugon su sunnandi, xoyi Alla
ga d'a k'a da moxo be. 24 Ibirahiima gaa sunneene, a wuyin wa tankabe do
siino kabi, 25 a
ren yugo Sumayila wuyin wa siino tanmi do sikko. 26 Ke moxo ya ni,
Ibirahiima ga d'i ren yugo Sumayila sunnandi, 27 a do yugo su ga saar'a
kan ŋa, a do mukkunu beenu gaa no, i ga xobe, i su sunne d'a yi.
[Ibirahiima xibaariye ti Saaratu renkitayen ŋa]
1 Tunka duumanten bange
Ibirahiima da Maamere yitti xooron kaaran ŋa. Koota yi, Ibirahiima gaa
taaxun'i tilliisen raqen ŋa, kincigan waxati, 2 a d'i yinmen wutu, m'a
yaaxen ga nta yugu sikki yi. A ga d'i wori, a ɲaxali n'i gemundi, nan
sujudi. 3 A
ti: «N Kama, gell'in gaa xeeri kitan'an ŋa, maxa dang'in ŋa
kundu, n'a tox'in ma darontaaxu ɲaŋ'an da. 4 N na ji kin'axa yi, axa
n'axa taanun wanqi, axa na tuuma ku yittu wure yi fonne. 5 N
wa riini ti baasen ŋa, axa n'axa du senbendi t'a yi katt'axa gaa dangini,
baaw'axa n'axa xidimandaanan ya noqu.» I ti: «A siro, a deberi
xoy'an ga d'a ko moxo be.» 6 Ibirahiima d'a jewondi
dagana tilliisen wure katti Saaratu yi, nan t'a da: «A jowondi kuruma, an
na muudu sikki fari jura wutu, n'a xooti, n'a deberi buurun ŋa.» 7 Ken
falle, a daga goorun ŋa kuruman do kuruma, na gunbullen kate raga, n'a
kini yaxanbaane yi, a n'a deberi jowoye.
8 Bire be, i su moxon ga siro,
a da xatti xayen do feenen wutu, a do gunbullen biyinte ke, n'i taaxu mukkunu
ku wure. I yige, n'a yinme toxo sikki do yitten ŋa, i kaaran ŋa.
9 I ga duguta yigeyen ŋa,
i t'a da: «An yaqe Saaratu na minne?» A t'i da: «A faayi
dooke, tilliisen wure.» 10 I du baananbe yille tini: «Danqanaaxu
kanma, n wa saagene riini katt'an ŋa waaga dan ke waxati, an yaqe Saaratu
wa ren yugo kitana xa.» Saaratu d'i sefon terinka tilliisen laqen ŋa.
11 Ken
d'a ɲi, Ibirahiima do Saaratu xaso na siina gabu kita. Saaratu ma ɲi
roono yaxarun laadan ŋa yinme. 12 Saaratu xosi
nuxudunsoyi nan ti du da: «Nke ɲeme falle ya ni, n gaa riini
worijaxe kita? N kaman yugon xa xaso!» 13 Tunka
duumanten ti Ibirahiima da: «Manne ni Saaratu gaa soyini,
nan ti: "Tonŋun ŋa, nke wa riini saare, n xa xaso?" 14 Fo
ɲanŋen ra wa Tunka duumanten kaaɲana
ba? Waaga dan ke waxati, n wa saagene riini katt'an ŋa, Saaratu xa wa ren
yugo kitana mene.» 15 Saaratu kute nan ti: «Nke ma soyi
de!» Baaw'a kenu. Tunka duumanten ti: «Tonŋu,
an soyi!»
[Ibirahiima ɲaagande Sodoomunko da]
16 Ken falle, yugu ku sikki
giri no, nan teŋe Sodoomu banŋe. Ibirahiima dag'i wara kille. 17 Tunka duumanten ti du
da: «N gaa riini ke be ɲa, n nan xaw'a muxundini Ibirahiima yi ba? 18 N'a
toxo Ibirahiima, xabiila xoora senbente yan riini bog'a yi, ɲiiɲen
xabiilan su xa wa berekini t'a sababun ŋa, 19 n d'a sugandi ya kuud'a
n'i bonconŋun waaju, a d'i kan noxon seren su, kuud'aken dangi falle, i na
Tunka
duumanten killen tanga, na fo siren do fo toloŋonten golli,
n'in sefe koninton sabatindi do Ibirahiima yi.»
20 Ken moxo yi, Tunka
duumanten daali Ibirahiima da: «Sodoomunkon do Amooranko, i
jalagin gabo, i fo buren kesefo moxo buru. 21 N wa yanqana dagana non
faayi, i ga'i jikkunun koon'in da moxo be, gell'i gaa kundun ya.» 22 Yugu
ku filli jokki do Sodoomu killen ŋa, xa Ibirahiima siginten tox'i batte, Tunka
duumanten jon ŋa.
23 Ibirahiima tinko nan ti:
«Xoy'an wa seri sirun halakini do seri bononton batten ŋa? 24 A
ra wa ɲaana tankerege seri sire wa debe ke noxon ŋa. Yell'an wa duŋeene
debe ke su halakini ba? An ra nt'a toqo tankerege ke seri siren da? 25 Na
seri siren do seri buren su kiiten ɲa baane yi, n'i kari do me yi. An nan
dara ken da. Ɲiiɲen su kiitaanan nan xawa kiiten kutunu ti toloŋontaaxun
ya yi, ma kan moxo?» 26 Tunka duumanten t'a da:
«N ga na tankerege seri sire ɲi Sodoomu noxon ŋa, n wa yanpana
deben su maxa t'i sababun ŋa.» 27 Ibirahiima saage tini:
«An haqutoxo ya de, N Kama! Baaw'inke feti fo, ma doore do xobe. 28 A
ra wa ɲaana tankerege ke sere, seri siru karagi w'a kumana. An wa duŋeene
deben su halakini do kun karagi yi ba?» A t'a da: «N ga na
tannaxate do karago ɲi no, n nta non halakini.» 29 A
t'a da xadi: «A ra wa ɲaana tannaxate seri sire yan kitene
no.» Alla ti: «N nta debe ke halakini na tannaxate seri sire toxo
no.» 30 A
ti: «Kamane, maxa but'in wure t'in tirindinde ke gaboyen ŋa de! A ra
wa ɲaana tanjikke seri sire ya na no?» A ti: «N nta non
halakini, n ga na tanjikke ɲi no.» 31 A ti: «A faayi,
nke saako nan sefe d'in Kaman ŋa, a ra wa ɲaana tanpille baane ya na
no.» A ti: «N nta non halakini, n ga na tanpille ɲi no.»
32 A
ti: «N Kama, maxa butu de, n sefene ke ta baane ya, a ra wa ɲaana
seri siru tanmi baane ya na no.» Alla ti: «N nta debe ke halakini,
n ga na seri siru tanmi ɲ'a yi.»
33 Bire be, Tunka
duumanten do Ibirahiima ga duguta sefen ŋa, a daga.
Ibirahiima xa saage katt'i noqun ŋa.
1 Lellan muraanen biren ŋa,
maliikanu ku filli ri Sodoomu na Luuti ɲi taaxunu deben roraqen ŋa. Bire be, a ga d'i
wori, a giri n'i gemundi, nan sujudi ɲiiɲen ŋa. 2 A
ti kuŋa: «N Kamannu, xa ri yanq'axa xidimandaanan noqu, axa n'axa
taanu wanqi nan wuyi. Ken ŋa, axa na furute d'axa killen ŋa.» I
ti: «Aayi, o yanqana yere ya.» 3 Luuti xoto d'i ya. I
lagari dagana d'a batte. A da mukkunbaasu deber'i da, a do buuru fuuxuntanbali,
i d'i yiga.
4 I saxu waxatin gaa kiɲeene,
deben yugon su ri yoori kan ŋa, n'a wut'a fonnanxayen ŋa m'a yugu xaso,
5 i
d'a gaa me yi: «Luuti, Luuti! Ku yugu filli be ga r'an ka ke yi wuro
roye, i na minne? I bagandi riini! O n saxu d'i batte.» 6 Luuti
bogu riini katt'i ya bulunŋen ŋa, na laqen texe. 7 A
ti: «N maarenmu, n w'axa ɲaagana, xa maxa fo buren ɲa. 8 Saasa
ke, ren yaxarin xusu filli w'in maxa, n n'i bagandi katt'axa yi, fo be ga n liŋ'axa
da, xa n'a ɲa kun ŋa, xa, ku yugu filli, xa maxa fo ɲeɲ'i
ya, baaw'i ri xaliif'in ŋa ya.» 9 I t'a da: «Giri
bakka no!» I saage tini me da: «Ke allankome mukkunman ya n ri
taaxu yere, saas'a d'i du ɲa kiitaana yi.» I ti Luuti da: «O
wa fo ɲaan'anken yinme yi, ken ga n bonont'an mukkunun xallen ŋa.»
Ken falle, i d'a teregiɲa, t'i wa baafen xosono. 10 Ken
bire, yugu ku filli d'i kittun fuutu do Luuti yi, n'a rondi kan noxon ŋa,
na laqen texe. 11 Xa,
soro beenu ga ɲi laqen ŋa, i da finkun war'i ya, nan gir'i fo
tugunnen ŋa, n'a war'i fo xooren ŋa. I konto laqen kitta.
12 Yugu ku ti Luuti da:
«Soro tana w'an maxa debe ke yi ba? An renmun d'an kallunu, maarenme su
ga'an maxa debe ke yi, i su bagandi telle, 13 baaw'o wa riini debe ke
halaki, i jalagin gaboTunka
duumanten maxa. A d'o wara riin'i halaki ken ya
yi.»
14 Luuti daga katt'i kallu
yugun ŋa, ku beenu ga d'a ren yaxarun tanman raga. A t'i da: «Xa
gir'axa n bogu debe ke yi, baawo Tunka duumanten faayi debe ke
halakini ya.» Luuti kallu yugu ku d'a raga sangaanan ya yi.
15 Bire be fajirin ga yingi,
maliikanu ku filli d'a jewondi do Luuti batten ŋa nan t'a da:
«Gir'an d'an yaqen nan bogu, a d'anku ren yaxaru filli be gaa no, i n
maxa daga halaki ti deben bonontaaxun ŋa.» 16 Bire
be Luuti ga sikka fonne, yugu ku filli d'a raga ti kitten ŋa, a d'i yaqen
d'i ren yaxarun filli, n'i bagandi katti deben falle, Tunka
duumanten hinnayen saabuda.
17 Bire b'i ga kiɲe deben
falle, maliika baanen t'a da: «Ayiwa, wuru! An n'an yonkin kisi, max'an
falle faayi, maxa sigi nappo ke dingira su yi! Wuru dagana katti giden ŋa,
kuud'an nan maxa halaki!» 18 Luuti ti: «N
Kama, n w'axa ɲaagana, n nt'a mulla nan daga giden ŋa. 19 N
d'an neeman kita yinme du, an d'an hinnayen xa koy'in ŋa nan duguta, n'in
yonkin kisi. Nke ra nta wurunu dagana giden ŋa, balaawun nan max'in kita
killen ŋa, n gaa kalla. 20 Ken debillenme gaa dooke yi nan roxo, saasa ke, n
wa wurunu dagana non ŋa, a n tinka wuraana da, n yonkin na kisi ke fi
xoore yi.» 21 Maliika ke t'a da: «A siro, n duŋ'an
muurifon ŋa, an gaa do debe ke be yi, n nta balaawu yanqandini no. 22 Ken
kuŋa, a jowondi kuruma, an nan wuru dagana no, baaw'in ra nta foofo ɲaana,
an ga ma kiɲe non ŋa.» Ken ya saabuda ni debe ke toxon ga xiri
Cowaara [a wure ga ni: «fo tugunne.»]
23 Kiyen gaa bakka, Luuti kiɲe
Cowaara. 24 Ken
falle, Tunka duumante yan da tinbiritin do yinben guuji Sodoomu
do Amoora kanma, gilli kanmun ŋa. 25 A da kun debu d'i
taaxaanon su dopp'i xannun kanma, a do napponun d'i funtifoonun su, ti yinbu ku
yi. 26 Xa,
Luuti yaqen d'i falle faayi, a yille nan ɲa sappintunguron ŋa.
27 Ibirahiima furute dagan'i do
Tunka
duumanten sigitaanu ku yi. 28 A teŋe Sodoomu do
Amoora do napponun ŋa. A d'a ɲi tiidinbinnen wa donqono kanmun ŋa.
29 Bire be, Alla gaa nappodunko
halakini, a sinme Ibirahiima yi, ken saabuda, a gaa balaawun yanqandini Luuti
deben kanma, a da Luuti bagandi.
30 Waxati dangi falle, Luuti
kanu taaxunu Cowaara, ken ya saabuda, a d'i ren yaxaru ku filli ga giri no, nan
daga taaxu gidinkunmen ŋa. 31 Koota yi, ren yaxarin
xooren ti fo tugunnen da: «O faaba xaso, ayiwa, yugo ntaxa jamaanen ŋa,
a gaa riini katt'o yi xoyi duna su laadan moxo. 32 O nta faayini, na dolon
minind'o faaba yi, nan saxu d'a batte, o na funtifo kit'a da.» 33 Ken
wuro su yi, i da faaben minindi, ren yaxarin fanan daga saxu d'a batte. Faaben
ma bog'a saxunten seeda, a ma bog'a girinten seeda.
34 A bita filla, ren yaxarin
xoore ke ti fo tugunnen da: «Wuri, nke saxu d'o faaba yi. Wuro ke xadi, o
n'a minindi, an xa na daga saxu d'a batte, o na funtifo kit'a da.» 35 I
da faaben minindi ken wuro xa yi, ren yaxarin tugunne ke xa daga saxu d'a
batte. Faaben ma bog'a saxunten seeda, a ma bog'a girinten seeda.
36 Luuti renmu ku filli su da
noxo wut'a da ke moxo yi. 37 Ren yaxarin xoore ke saare ti ren yugo yi, a d'a
toxora Mowaaba [a wure ga ni: «n faaba soxoodi»]. A ken ya ni
Mowabanun xooxo yi. 38 Ren yaxarin tugunne ke xa saare ti yugo yi. A d'a
toxora Beni-amoni [a wure ga ni: «n xaabilan ren yugo»]. A ken ya
ni Amoninun xooxo yi.
[Abimeleexi d'i kaadunkon watuye do Saaratu batte]
1 Fi falle, Ibirahiima yille
gilli Maamere yitti xooron ŋa, nan daga Negeba. A taaxu Garaara yi, Xadesi
do Suura naxa, na wucce ɲa no. 2 Ibirahiima wa tini soron
da, i maaren yaxaren ya ni Saaratu yi. Ken saabuda, Garaara tunkanyugo
Abimeleexi da soron wara dagana Saaratu wutu.
3 Alla ri katti Abimeleexi yi
kuyin ŋa nan t'a da: «An ga da yaxare ke be wutu, an wa kall'a saabu
da, baaw'a yaxinten ya ni.» 4 Xa, Abimeleexi ma ɲi
ga joofe Saaratu yi. A ti: «N Kama, an n'in d'in jama kari, har'o ma fo ɲa?
5 Yugon
yinme yan t'i maaren yaxaren ya ni. Yaxaren yinme xa t'i maaren yugon ya ni. N
ma ke wutu fo bure xanne maxa de, n m'a wutu ti ŋanniyi bure xa yi
mene.» 6 Alla
daal'a da kuyi ke yi: «N d'a tu, nan t'an d'a ɲa ti ŋanniyi
siren ya yi, ken ya saabuda n'in ga d'an kaba, t'an nan maxa kati Saaratu yi,
kuud'an nan max'in kuta. 7 Saasa, yugon yaqen saag'a yi, a na duw'an da, an
na bire, baawo, annabiyinmen ya ni. An ga m'a saagandi, an do foofo ga'an
maranden ŋa, axa su wa kalla.»
8 A yillankara, Abimeleexi
furute n'i golliɲaŋaanon su xiri, n'i kuyi ke laxam'i da, i kanu
siri. 9 Ken
falle, Abimeleexi da Ibirahiima xiri nan t'a da: «An da manne xa ɲaŋ'o
yi kundu? Nke xa da manne ɲaŋ'an ŋa, an ga da ke balaawu xoore
jonkoy'in d'in maranden ŋa? Gollu beenu ga nta xawa ɲaana, na kun ɲaŋ'in
ŋa. 10 An
da manne wori, an ga da ke ɲa?» 11 Ibirahiima ti: «N
d'a sinma ti allankanne nta ke ɲiiɲe kanma yi ya fewu, i n maxa
dag'in kari d'in yaqen batte. 12 Tonŋun ŋa, n maaren yaxaren ya ni. O wa
faabe yi, x'o nta saaxe yi, aken ɲaŋ'inke da yaqe yi. 13 Bire
be, Alla ga d'a ɲa, nke ga d'in faabankan wara, n t'a da: "An du
domindi ke y'in da: o nda daga dingira su yi, an nan t'an gida ya n'in ŋa."»
14 Ken ŋa, Abimeleexi da
tanmison do naanun do komo yugun do komo yaxarun wutu, n'i kini Ibirahiima yi,
n'a yaqe Saaratu xa saag'a yi. 15 A t'a da xadi: «N
ɲiiɲen ya faayi boyin'an kaane, noqu be ga n liŋ'an da, taaxu
no.» 16 A
ti Saaratu da: «N da wujjuune godoxulle kin'an maaren yugon ŋa, a
n'a kin'an ŋa muso yi, n'an toloŋontaaxun koy'an tarallenman su yi, a
nan ɲ'an da darontaaxu xa yi.»
17 Ken ŋa, Ibirahiima da
Alla ɲaaga, Alla da Abimeleexi sahandi n'a yaqen d'a komo yaxarun su
sahandi, n'i saarandi, 18 baawo Tunka duumanten ɲi
ga da Abimeleexi kaara yaxarun su saarenkaanun sutu, n'a sababun ɲa
Ibirahiima yaqe Saaratu yi.
1 Tunka duumante yan siro Saaratu da, xoy'a
ga d'a ko moxo be nan xaso. A ga da laayidu ke be xa wutu, a d'a tinmand'a da. 2 Saaratu
da noxon wutu nan jiidi ti ren yugo yi Ibirahiima da, nan gemu Alla waxati
rakutunte ke yi, ken d'a ɲi Ibirahiima xirisaaxu moxo siri. 3 Ibirahiima
da ren yugo ke toxora Isiyaaxa, [a wure ga ni: «soye,»] Saaratu ga
da ke be saar'a da. 4 A saareyen bita segundi, a d'a sunnandi, xoyi Alla
ga d'a ɲaamari moxo be. 5 Isiyaaxa gaa saarene, Ibirahiima wuyin wa kame
siine. 6 Saaratu
ti kuŋa: «Alla da ɲaxalifi kin'in ŋa, n gaa soyini, ayiwa,
sere su nd'a mugu, a wa soyini kapp'in ŋa.» 7 A
ti xadi: «Kon ɲi katti tini Ibirahiima da: Koota yi, Saaratu wa
riini renme sugundi? A faayi ke, n da ren yugo kin'a y'a xirisaaxun ŋa.»
[Haajara d'i renme Sumayila xataye]
8 Isiyaaxa ga xooro, Saaratu
d'a fata bakka konbon ŋa. A fate koota, Ibirahiima da yigandi xoore
deberi. 9 Haajara
ga da ren yugo be kita Ibirahiima da, Saaratu ga d'a d'i renme Isiyaaxa wori
sangana, 10 a
ti Ibirahiima da: «Ke komo yaxare d'i ren yugo ke xata, baaw'a nta xawa
xaye wuttu kapp'in ren yugo Isiyaaxa yi.» 11 Ke sefe da Ibirahiima
sunondi moxo siri, a ren yugo ke danŋa.
12 Xa, Alla t'a da: «Maxa
suno do ren yugo ke do tunbaari yaxare ke yi. Saaratu sefexannu ku batu,
baaw'in ga d'an bonconŋe be laayidun wutu, n n'a bangandini Isiyaaxa ya
yi. 13 Xa,
tunbaari yaxare ke ren yugo ke xa, n wa xabiila xoore bagandin'a yi, baaw'a xa
n'an renmen ya.»
14 A yillakaran suxubafana,
Ibirahiima da silafandan do sumalli fakkan ji kini Haajara yi, n'i sax'a kunken
ŋa, n'a ren yugo ke xa kin'a yi, n'a wara. A daga do gunjuran ŋa, nan
sanku Beri-saba banŋe. 15 Bire be, sumalle ke jin ga ɲeme, a da renme
ke saxondi badage yogo wure, 16 nan daga taaxu laatoyen ŋa kamo filli sogone
me. A wa tini du da: «N nt'a mulla n'in renmen wori kalla.» A toxo
taaxunu nan teŋ'a yi, a gaa wuunu.
17 Alla da lemine ke wuxannen
mugu, Alla maliikan da Haajara gangu kanmun ŋa nan t'a da: «Haajara,
manne n ɲa? Maxa kanu, baawo Alla da lemine ke xannen mugu n'a tox'i
saxuran ŋa. 18 Gir'an nan sigi, an n'an renme ke tigit'an kitten
ŋa soobe maxa, baaw'in wa riini xabiila xoore bog'a yi.» 19 Alla
d'a yaaxon wuɲi, a xosi jinyaaxe wori. A daga sumallen faga ken ji ya, na
renme ke minindi.
20-21 Renme ke do Alla wa doome, a
xooro n'i bireyen su ɲa Parana gunjuran ŋa, a ɲa xaɲaana
kittiralliŋe yi ti bundanŋen ŋa no. Saaxen da yaxare muur'a da
Misira jamaanen ŋa.
[Ibirahiima do Abimeleexi laayidu]
22 Ken waxati baane, Abimeleexi
d'i kurunyinmanke Pixooli, i ri Ibirahiima sagata nan t'a da: «Anken do
Alla wa doome y'an fi ɲaŋunten su yi. 23 Ken kuŋa saasa,
kun'in da ti Alla yi, nan t'an nt'in janbana, an nt'in renmun janbana, an nt'in
bonconŋun janbana. An wa siroon'in da, xoy'in ga sir'an da moxo be, nan
siro jamaane ke da, an gaa mukkaaxun ŋa jamaane ke be yi.» 24 Ibirahiima
duŋ'a d'i muurifon ŋa, nan kun'a da.
25 Ken falle, Ibirahiima da
Abimeleexi jalagi, n'a sababun ɲa, a golliɲaŋaanon ga da gede
yogo raga Ibirahiima soron ŋa. 26 Abimeleexi t'a da:
«Nke nta ke golle ɲanŋaana tu, anken xa m'a k'in da, lenki
falle xa, n m'a mugu.» 27 Ibirahiima da tanmiso do naanu raga, n'i kini
Abimeleexi yi. I filli su da laayidun sabatindi doome ke ya yi. 28 Ken
falle, Ibirahiima da jaxa yaxaru ɲeri war'i dura. 29 Abimeleexi
t'a da: «An da ku jaxo ɲeri war'i dura manne xa yi?» 30 A
t'a da: «Ku jaxo ɲeri raga, n kitten d'an kitte, kuudo nan ɲa
seeda y'in da, nan t'inke yan da ke gede soxo.»
31 Ken ya saabuda, noqu ke
toxon ga xiri Beri-sabao, baaw'i filli su kuna non ŋa. 32 I
da laayidun sabatindi Beri-saba yi ke moxo ya. Ken falle, Abimeleexi d'i
kurunyinmanke Pixooli saage dagana Filisitinun jamaanen ŋa. 33 Ibirahiima
xa da yitten lori Beri-saba, non ŋa, a da Alla duumanten xiri t'i toxo Tunka duumante. 34 Ken falle, Ibirahiima
da wuccu laate ɲa Filisitinun jamaanen ŋa.
[Ibirahiima jaarabiye Alla maxa]
1 Ku fiinu dangi falle, Alla
da Ibirahiima jaarabi. A d'a xiri: «Ibirahiima!» A ti: «N
naamu.» 2 Alla
t'a da: «An ren yugu baane Isiyaaxa b'an ga'a mulla, a rag'an d'a n daga
Moriya jamaanen ŋa, an n'a sadax'in da non ŋa, n'a xurusi, n'a biyi
gide kanma, n gaa riin'a koy'an ŋa.»
3 A yillakara, Ibirahiima
furute n'i faren moxon sirondi, n'i golliɲaŋaano filli wutu, a d'i
ren yugo Isiyaaxa. A da suwan yogo xa kara sadaxa biyiyen xanne maxa. Ken
falle, Alla ga da noqu ke be koy'a yi, a daga no. 4 Bito sikki terende
falle, Ibirahiima d'i yinmen wutu, a da dingira ke hayina laatoyen ŋa. 5 A
t'i golliɲaŋaano ku da kuŋa: «Axa do faren nan toxo yere.
N do lemine ke wa dagana Alla batu dooke, ken bir'o na saage riini katt'axa
yi.»
6 Ken bire, Ibirahiima da suwo
ku tiŋandi Isiyaaxa yi, a yinme da yinben do labon wutu, ken ŋa, i
daga doome. 7 Isiyaaxa
d'i faaba safallenmaaxu, nan t'a da: «N faaba.» Ibirahiima t'a da:
«Manne xa n ɲa, n renme?» Isiyaaxa ti: «Ke ni suwan do
yinben ya yi, xa, jaxe be gaa biyini ni minne?» 8 Ibirahiima
t'a da: «N renme, jaxe be gaa biyini, a na Alla ya yi.» I filli
jokki d'i killen ŋa doome kuŋa.
9 Bire be, i ga kiɲe dingira
be Alla ga d'a k'a da, Ibirahiima da sadaxindinnoqun deberi, na
13 Ibirahiima d'i yinmen wutu,
nan faayindi, m'a yaaxen ga nta jaxandigen bennun balanton gaa yitten ŋa.
A daga jaxe ke raga, n'a saxund'i renmen batten ŋa sadaxindinnoqun ŋa.
14 A
da noqu ke toxora Adonayi-yirep, ken saabuda, gelli ken waxati,
soron wa tini: a na Tunka duumanten ya yi giden
kanma.
15 Tunka duumanten maliikan da Ibirahiima gangu ta fillandin ŋa gilli kanmun ŋa
nan ti: 16 «N
kuna t'in yinme jaatin ŋa, Tunka duumanten daalen ya ni,
an ga da ke ɲa, an ga ma bar'an ren yugu baanen kinn'in ŋa. 17 N
w'an berekindini bereke fo xoore yi, n'an bonconŋun gabondi xo kanmun
saanun moxo, xoyi seyinfuncen moxo geejinxannen ŋa, i wa riin'i xonnon
mara xa. 18 Ɲiiɲen
xabiilan su xa wa berekini d'an bonconŋen batte, n'a sababu, an ga d'in
sefen batu.»
19 Ken falle, Ibirahiima d'i
renme ke saage katt'i golliɲaŋaano ku filli yi, i su giri nan daga
doome Beri-saba, i gooren banŋe, nan ɲa non ŋa.
20 Ku fiinu dangi falle, a koni
Ibirahiima da ti, Milika da renmun saar'a waaxi Nahooro da: 21 Ucca
do Buuja, a do Kamuyeli, ken ni Araama faaba ya, 22 a do Kesedi do Hajo do
Pilidaasi kefiini Yidalafa do Betuyeli. 23 Betuyeli, ken yan da
Rebexa saara. Ku ya ni ren yugu segi be Milika ga d'i saara Nahooro da. 24 A
tunbaari yaxare Reyuuma xa da renmu saar'a da. Kun ni: Teba, Gahama, Tahasa, a
do Maaxa.
1 Saaratu da kame do tanpille
do siino ɲeri ya bire. 2 A faati Xiriyata-araba, ken ga ni Heboroona yi,
Kanaana jamaane. Ibirahiima wu, na Saaratu saananji. 3 Ken fall'a gir'a kanma nan
daga Heetinun sagata. 4 A ti: «Nke ni mukke ya y'axa maxa yere, n
w'a mulla kuŋa, axa na noqu gaag'in ŋa, kuudo n'in fure ke bulu
no.» 5 Heetinun
t'a da: 6 «O
yinmanke! O terinka! Anken ni seri xoore ya yi'oku naxa yere. Furungoorun
faayi, noqu be ga n liŋ'an da, an fure ke bulu no. Sere nt'o yi yere, ke
be ra g'an kaban'an furen buliyen ŋa no.»
7 Ibirahiima giri, nan sujudi ɲiiɲe
ke taaxaanon da. 8 Ken falle, a t'i da: «Xoy'axa ga duŋ'in
n'in fure ke bulu yere, n w'a mundun'axa maxa kuŋa, axa na Cohaara ren
yugo Eferoona ɲaag'in da, 9 a na Maxapeela
gidinkunme ke be ga'a ten laqen ŋa gaag'in ŋa ti jonko tinmante yi,
axa jon ŋa, n'a ɲa fururora yi.» 10 A d'a ɲi Eferoona
taaxunten wa Heetinu ku naxa. A xosi Ibirahiima jaab'i su jon ŋa, a do
sere su ga ɲi deben roraqen ŋa, nan t'a da: 11 «N kaman yugo, n
terinka! N da te ke do gidinkunme be ga'a yi kuy'an ŋa. N d'a kuy'an ŋ'in
jaman su jon ŋa, an n'an fure ke rondi no.» 12 Ibirahiima
sujudi soro ku jon ŋa xadi, 13 nan sefe Eferoona da
moxo yi, be su ga'a digaamen mukku: «N w'an ɲaagan'an n'in terinka.
N wa te ke jonkon kinn'an ŋa, an n'a raga, ken ŋa, n n'in furen bulu
no.» 14 Eferoona
ti: 15 «N
yinmanke, n terinka! Ɲiiɲe be nta dangini kamo naxati godo xulle yi,
ken nt'in d'an naxa, an furen rondi no.»
16 Ibirahiima ga da Eferoona
digaamen mugu, a xosi godoxulle ke haqen jaat'a da, a yinme ga da haqe be ko
Heetinun su jon ŋa, kamo naxati godo xulle, ken waxati xaalisin ŋa. 17 Ken
bire, Eferoona te be gaa Maxapeela, Maamere kinbakkan ŋa, a do gidinkunme
be ga'a yi, do yitte su gaa te ke noxo, m'a ga'a yoorini, 18 i
su ɲa Ibirahiima fo yi Heetinun do sere su gaa deben roraqen ŋa jo.
19 Ken falle, Ibirahiima d'i
yaqe Saaratu furen rondi Maxapeela gidinkunme ke yi, Maamere kinbakka, non ga
ni Heboroona yi, Kanaana ɲiiɲe. 20 Te ke do gidinkunme ke
be ga'a yi kuŋa, i kamanaaxun sabati Ibirahiima da n'a ɲa fururora yi
Heetinun maxa.
1 Ibirahiima xirisaaxu na
wuyin kita moxo siri, Tunka
duumanten da bereke r'a fiinun su yi. 2 Koota
yi, a t'i golliɲaŋaanan xirise be beesinten ga'a fiinun su yi da:
«Haqu tox'in da, an kitten r'in wureq, 3 an
nan kun'in da ti Tunka duumanten ŋa, kanmun
do ɲiiɲen Kama, nan t'an nta yaxare kinn'in ren yugon ŋa bakka
Kanaananko ren yaxarun ŋa, ku been'in taaxunten ga'i noxo, 4 xa,
nan t'an wa dagan'in yinme faabankan ŋa, na yaxare wut'in soron ŋa, n
ren yugo Isiyaaxa da.» 5 Golliɲaŋaana ke t'a da: «A ra wa ɲaana
yaxaren nta duŋeene riini yere. Ken kuŋa, o d'an ren yugon ra wa
dagan'an faabankan ŋa ba?» 6 Ibirahiima t'a da:
«Aayi, an d'in ren yugon nan maxa daga no. 7 Tunka
duumante ke be ga ni kanmun tagandaanan ŋa, aken yan d'in
bagand'in faabankan ŋa, n saareɲiiɲe, aken Alla yan sef'in da
nan kun'in da ti: "N wa ke jamaane kinn'an bonconŋun ŋa." A
w'i maliikan walla dagan'an kaane, kuud'an na yaxare kita riini gilli no. 8 Yaxare
ke nda bar'an batta riini, ken bir'an baari bakk'in kunanden ŋa, xa ren
yugo ke, an d'a n maxa daga non ŋa.» 9 Ken bire, golliɲaŋaanan
d'i kitten kini Ibirahiima yi nan kun'a da ke fi kanma.
10 Ken falle, a d'i kaman yugon
ɲogomo tanmi d'a munnafantafo gabe tana wutu, nan daga Mesoppotaamir
yi, Nahooro taaxunten gaa debe be yi. 11 A ga kiɲe no, a da
ɲogomo ku tusindi gedillaqe yogo yi kanfallun ŋa, lellan mulaanen
biren ya ni yaxarun ɲoŋo waxatin ŋa. 12 Ken bire, a duwa:
«Tunka duumante, n yinmanke Ibirahiima Alla, an siroyen
koy'in yinmanken ŋa, n gaa ke be mundunu, n n'a kita lenki. 13 N
faayi ke sikki geden kaaran ŋa, debidunkon ren yaxarun wa riini jin xesu
yere. 14 N
ga na ti xusunne be da: "Haqu toxo, an na ji kin'in ŋ'in nan
mini," a nan ti: "Mini! Ayiw'in w'an ɲogomon xa minindini,"
ken ya nan ɲa, an golliɲaŋaana Isiyaaxa yaqen ŋa. Ken ŋa,
n w'a tuunu t'an sir'in yinmanken da.»
15 A ma hari dugut'i sefen ŋa,
Rebexa xosi ri, ɲoŋoyokken w'a kunken ŋa. Rebexa ni Ibirahiima
waaxi Nahooro do Milika ren yugo Betuyeli ren yaxaren ya yi. 16 Ren
yaxare ke faranparen ni moxo siri, xuson yan ni, a ma yugo wor'abada. A yanqa
gedillaqe ke yi n'i yokken faga nan saage. 17 Golliɲaŋaana
ke wuru d'a batte, nan t'a da: «Haqu toxo, an na ji kin'in ŋ'in nan
mini.» 18 A
t'a da: «Yabo, n yinmanke.» A d'i yokken yanqandi kuruma, na jin
kini, yugon nan mini. 19 Ken falle, a ti: «N wa jin kinni, an ɲogomon
xa na mini moxo siri.» 20 A da jin yilla fuuren ŋa kuruma nan wuru
dagana geden ŋa, na jin bagandi ɲogomo ku su da. 21 Golliɲaŋaana
ke kaawafinten toxo sikki, a kori hari sefene, a wa du da: «Ke n'inke
killen sironten ya Tunka duumanten maxa.»
22 Ɲogomon ga mini bire be
nan duguta, a da nuxundunkanŋe wutu, a wa menqalli baane do fonne haqe, na
kangodo filli wutu, baane su xotoyen wa tanpille menqalle. 23 Ken
falle, a da xusunne ke tirindi: «Anken ni ko renme yi? Wuyira wa
kiteen'an faaban kan ŋa, sere ra gaa wuyini no ba?» 24 A
t'a da: «Nke ni Betuyeli ren yaxaren ya yi, Milika do Nahooro kisimare. 25 Yabo,
wuyiran w'in faaba kan ŋa, daaban yiganden gaben xa w'a maxa.»
26 Golliɲaŋaana ke
sujudi Tunka duumanten da kuŋa, 27 nan ti: «Tiigayen
wa Tunka duumanten da, n kaman yugo Ibirahiima Alla, an d'an
siroyen d'an saxiiraaxun koy'in kaman yugon ŋa. An d'in gees'in terende ke
yi, m'an ga'in wall'in kaman yugon soron kaara.»
28 Rebexa wuru dagan'i ma banŋe,
ke be ga ɲa n'a su laxam'a da. 29-30 Gidanyugo w'a maxa,
a toxon ni Labaani. A ga da nuxundunkanŋe ke do godo ku wor'i xoxona
yaxaren kitten ŋa, a d'a ga da yugon fi ɲaŋinton mugu, a d'a
jewondi dagana do golliɲaŋaana ke batte gedillaqen ŋa, a d'a d'i
ɲogomon ɲi no. 31 A d'a kuuɲi nan t'a da: «O n daga, Tunka
duumanten ga da sere ke be berekindi, an na manne mundunu
kanfallen ŋa yere? N da wuyiran moxo sirond'an danŋa yinme, na noqu
deber'an ɲogomon xa da.»
32 Ken ŋa, yugo ke daga
d'a yi kan ŋa. I da ɲogomo ku likkun yanqandi, na biraadon kin'i ya,
na jin kini, yugo ke n'i taanun wanqi, a d'a do ku beenu gaa doome. 33 Ken
falle, i da yiganden kin'i ya, xa golliɲaŋaana ke da sefen wutu nan
ti: «Nke ra nta yigeene n'a toxo fo be ga'in max'in ga m'a ko.»
Labaani t'a da: «A siro, a ko.» 34 A ti: «Nke ni
Ibirahiima golliɲaŋaanan ya yi. 35 Tunka
duumanten d'in kaman yugo ke berekindi moxo siri, n'a ɲa
seri xoore yi, na tanmisen do nan kin'a yi, a do kanŋen do godoxulle,
kafiini komen yugon d'a yaxare, do ɲogomen do fare. 36 Saaratu,
ken ga n'in kaman yugo Ibirahiima xojedunken ŋa, a xaso falle, a saare ti
ren yugo yi, foofo ga'in kaman yugo ke maxa kuŋa, a d'a su kin'a yi.
37 «N kaman yugon d'in
kunandi kuŋa nan ti: "Maxa yaxare kin'in ren yugo ke yi Kanaananko
ren yaxarun ŋa, kun be, n taaxunten ga'i noxo, 38 xa, an wa dagan'in
yinme faabankan ŋa, na yaxare mund'in ren yugo ke da non ŋa." 39 N
t'in kaman yugon da: "A ra wa ɲaana yaxare ke nta duŋeene riini
yere." 40 Ken
ŋa, a t'in da: "N gaa tereene do Tunka
duumante ke be liŋun ŋa, a wa maliikan wall'an kaane, a
w'an killen liŋondini, kuud'an na yaxare kit'in ren yugon da, n soron ŋa,
n faabanka. 41 An
ga na kiɲ'in soron ŋa, i nda bara yaxaren walla riini d'an batte, an
kuneye ke nt'an ragana."
42 N ga kiɲe gedillaqe ke
yi lenki kuŋa, n duwa: "Tunka duumante, n yinmanke
Ibirahiima Alla, gell'an ga'in terende ke liŋondini, n gaa terende ke be
yi, 43 ayiwa,
n siginten ya faayi ke gedillaqen ŋa, ken ŋa, xusunne be nda bogu nan
ri ji xesi, n ga na t'a da: 'ji yogo kin'in ŋa n nan mini', 44 a
nan ti, 'Mini, ayiwa, n w'an ɲogomon xa minindini'. Ken na ɲa yaxare
be Tunka duumanten ga da sugand'in kaman yugo ke ren yugon
da."
45 «N ma hari dugut'in
duwaawun ŋa, m'in yaaxen ga nta Rebexa yi bakka, a ɲoŋo yokken
g'a kunken ŋa. A yanqa gedillaqe ke yi, na jin xesu. N t'a da: "Ji
yogo kin'in ŋ'in nan mini." 46 A d'i yokken yanqandi
kuruma nan ti: "Mini, ayiwa, n w'an ɲogomon xa minindini." N
mini, n ɲogomon xa mini. 47 Ken falle, n d'a tirindi nan ti: "Xusunne,
anken ni ko renme yi?" A t'in da: "Nke ni Betuyeli ren yaxaren ya yi,
Nahooro do Milika kisimare." Ken bire, n da kanŋen r'a nuxunnen ŋa,
na godon r'a kitten ŋa. 48 Ken falle nan sujudi Tunka
duumanten da, n'a tiiga, n kaman yugo Ibirahiima Alla, aken be ga
d'in kanda killi siren kanma, n'in kaman yugon waaxin ren yaxaren kit'a ren
yugon da. 49 Ayiwa
saasa, gell'axa ga'a mulla na siroye do saxiiraaxu sax'in kaman yugon kanma, xa
d'in xibaari. A ga na ɲi ken ga fe xa, xa d'a k'in da, n nan daga noqu
tana.»
50 Labaani do Betuyeli ti:
«Ke fi giri Tunka duumanten ya yi. Oku ra
nta foofo koono ke yi, a ɲanŋen d'a ɲanŋinbalaaxun su. 51 Rebexa
faay'an wure, a rag'an d'a n daga, a nan ɲ'an kaman yugon ren yugon yaqen ŋa
xoyi Tunka duumanten ga d'a ko moxo be.» 52 Bire
be Ibirahiima golliɲaŋaanan ga da ke sefe mugu, a sujudi Tunka
duumanten da.
53 Ken falle, a da kanŋen
do xaalisixullen maxanyettun do yiraamun bagandi n'i kini Rebexa yi, nan saage
na ɲaxalifo nafanto kin'a gidanyugo ke d'a ma xa yi. 54 Ku
fiinu dangi falle, a d'i tarallenmon yige nan mini nan wuyi.
A yillankara, a ti Rebexa gidanyugo ke d'a ma da:
«N wa killen mundunu nan saage dagan'in kaman yugon noqu.» 55 I
ti: «O w'a mulla xuso ke nan tox'o maxa bitonnu, ma bito tanmi me, ken
falle, a na daga.» 56 A t'i da: «Xa max'in leelandi xadi, Tunka
duumanten d'in killen liŋondi nan duguta. Xa d'in war'in nan
xosi dag'in kaman yugon noqun ŋa ta baane.» 57 I
t'i na ren yaxare ke xiri, kuudo n'a tirind'i sinmeyen ŋa. 58 I
da Rebexa xiri nan t'a da: «An w'a mulla nan daga do ke yugo batte lenki
ba?» A t'i da: «Yabo.» 59 Ken bire, i da Rebexa
d'i xoorondaana yaxarens wara dagana do Ibirahiima golliɲaŋaanan
d'i tarallenmon batte. 60 I duwa Rebexa da nan ti:
«O maaren yaxare,
yell'an gan na ɲa wujjuunun wujjuunun soron ma yi,
yell'an bonconŋun gan na ɲ'i xonnon maraano yi.»
61 Rebexa d'i komo yaxarun giri
nan setu ɲogomon kanma nan daga do golliɲaŋaanan batte.
62 Ken d'a ɲi, Isiyaaxa
giri bakka Lahayi-royi geden banŋen ŋa, a sabatinten wa Negeba yi. 63 Lelle
yogo, Isiyaaxa baane daga yiile gunnen ŋa. A ga d'i yinmen wutu, a xosi ɲogomon
wori laatoyen ŋa katti du yi. 64 Rebexa xa d'i yinmen
wutu, a da Isiyaaxa wori, a xosi bonte bakka ɲogomen kanma. 65 A
ti golliɲaŋaana ke da: «Ke yugo ni ko yi, a gaa riini gem'o yi
ke gunne yi yere?» A t'a da: «N kaman yugo Isiyaaxa ya ni.» A
d'i xufan wutu kuŋa n'i yeeson muxundi.
66 Foofo ga ɲa, golliɲaŋaana
ke d'a su laxami Isiyaaxa da. 67 Ken falle, Isiyaaxa da Rebexa rond'i ma Saaratu
tilliisen wure, n'a yaxi, a w'a mulla xa. Ke yan da Isiyaaxa yonkin
laxafiyand'a ma bonnen falle.
[Ibirahiima soxoodi beenu ga bogu Xetuura yi taarexun faayi]
1 Ayiwa, yaxare tana ɲi
Ibirahiima maxa, a toxon ni Xetuura. 2 A da Simaraani do
Yaxasaani saar'a da, a do Medaani do Mediyana do Yisibaxa, kefiini Suuha. 3 Seeba
do Dedaani faaba ya ni Yaxasaani ke yi. Dedaani soxoodin ni Asuurinu, a do
Letuusinu do Leyuuminun ya. 4 Mediyana soxoodin ni Eyifa do Eferu, kafiini
Hanooxi do Abida, a do Elida. Ku ya ni Xetuura soxoodin ŋa.
5 Foofo ga ɲi Ibirahiima
mareyen ŋa, a d'a su kini Isiyaaxa yi. 6 Yaxaru tananu be renmun
ga ɲi Ibirahiima maxa, a d'i kittidunku, xa, gell'a yinme ŋalintaaxun
ŋa, a d'i wara dagana taaxu kinbakkan ɲiiɲe tana yi, nan giri
Isiyaaxa kaaran ŋa.
7 Ibirahiima da kame do tanɲere
do siino karagi bire. 8 Ken falle, a d'i yonkiranwareyen lagaren ɲa.
A faati bireyi berekinti tinmante falle, nan kaf'i seri fanon ŋa. 9 A
ren yugu ku, Isiyaaxa do Sumayila, i d'a firindi Maxapeela gidinkunme ke yi,
Maamere kaara, Eferoona Heetinke ten noxo, Cohaara ren yugo, 10 te
ke be Ibirahiima ga d'a xobo Heetinun ŋa. Ibirahiima bul'i yaqe Saaratu
kaaran ŋa. 11 Ibirahiima
faati falle, Alla d'a ren yugo Isiyaaxa berekindi, aken taaxu Lahayi-royi geden
kaaran ŋa.
12 Sumayila kaadunkon taarexun
faayi, Ibirahiima ga d'i ren yugo be kita Haajara yi, Saaratu tunbaari yaxarin
Misiranke ke. 13 Sumayila
renmun toxonun faayi, a d'i ga da me batu moxo be: Nebayooti, Xedaari,
Adaabiyeli, Mibaasami, 14 Misima, Duuma, Maasa, 15 Hadari, Teema, Yetuuru,
Naafisa do Xediima. 16 Ku ya ni Sumayila renmun toxonun ŋa. I ya n ɲa
yinmanko tanmi do fillo, baane su d'i xabiila, d'i debe.
17 Sumayila da kame do tanjikke
do siino ɲeri ya bire. Ken falle, a d'i neeguye lagaren ɲa, nan
faati, nan kaf'i seri fano beenu ga faati. 18 A bonconŋun taaxu
n'a wutu Haawila nan dag'a wara Suura be gaa Misira kaaran ŋa, Asuura
kille. I taax'i waaxinun kuttun laatoyen ŋa.
[Isiyaaxa taarexu 25: 19-35:29]
[Isiyaaxa d'i kaadunkon taarexu]
19 Ibirahiima renme Isiyaaxa
bonconŋun faayi. 20 Isiyaaxa gaa Rebexa yaxini, a wuyin wa tannaxate
siine. Rebexa ni Betuyeli ren yaxaren ya, Labaani xoxoni yaxare. I su ni
Araaminkon ya yi, nan giri Padana-araama. 21 Rebexa ɲa boroge yi. Isiyaaxa da Tunka duumanten ɲaag'a
da. Tunka duumanten d'a jaabi. Rebexa da warijaxen kita. 22 Funullenmun
toxo me yonton'a lengan ŋa, a ti: «Manne n'in ke yi?» A d'a
koyi Tunka duumanten ŋa, ken d'a jaabi ti:
23 «Jamo filli ya n'an
furaasen ŋa,
jaman xabiilanu filli yan riini bog'an ŋa,
i feteene ya,
baanen wa senbene diina baanen ŋa,
Sooman wa xaayene xoxonen da.»
24 A saare waxatin ga kiɲe,
a danqanaaxu nan ti funun ya ni. 25 Fana be ga banget,
a dunben ya ni, faten su ni yinten ya yi, xoyi daaban moxo. I d'a toxora Esaawu
[a wure ga ni: «yintinte.»] 26 Ken falle, a xoxonen
ri, Esaawu tanjunqon w'a maxa, i d'a toxora Yaaxuba [a wure ga ni:
«tanjunqon» wala xa «janbante.»] Ken d'a ɲi
Isiyaaxa wuyin wa tandume siine.
[Esaawu somaaxun gaageye Yaaxuba yi]
27 Leminu ku filli xooro.
Esaawu ɲa xaɲaana haqilante yi, a wa gundunyiileyen mulla. Yaaxuba
ken ɲa kaadunsere yi, seri mulle. 28 Isiyaaxa na Esaawu ya
mulla, baawo gunduntiyen nan liŋ'a da, xa Rebexa na Yaaxuba ya mulla.
29 Koota yogo, Yaaxuba da
maxafonjin deberi, Esaawu ga giri gunnen ŋa, a dullunte. 30 A
ti Yaaxuba da: «N dullu buru, an maxafonji dunbe ke yogo kin'in ŋa
de.» Ken ya saabuda, i ga d'a xiri Edoomu [a wure ga ni:
«dunbiye.»] 31 Yaaxuba t'a da: «Lenki an n'an soomaaxun
gaag'in ŋa.» 32 Esaawu t'a da: «Dullen wa riini kari,
soomaaxu na manne siron'in ŋa?» 33 Yaaxuba mel'a yi nan
ti: «A laayidun wut'in da saasa, an nan kun'a kanma.» Esaawu kun'a
da, nan saage n'i soomaaxun gaag'a yi. 34 Ken moxo, Yaaxuba da
buurun kin'a yi, a do maxafonji, Esaawu d'i yiga nan giri nan daga. A d'i
soomaaxu ke wararanburu ke moxo ya yi.
[Isiyaaxa do Garaara tunkanyugo Abimeleexi xiisa]
1 Waxati be Isiyaaxa ga ɲi
Lahayi-royi, dullen ro jamaanen ŋa xo Ibirahiima waxatin xallen moxo. Ken
saabu da, Isiyaaxa daga taaxu Garaara yi, Filisitinun tunkanyugo Abimeleexi
noqu. 2 Tunka duumanten bang'a
da nan ti: «Maxa daga Misira! Daga taax'in gaa riini noqu be koy'an ŋa.
3 An
nan taaxu ken noqu yi, n wa ɲaana d'an batten ŋa, n'an berekindi xa,
baaw'in na ke jamaane kinn'an d'an bonconŋun ya yi. Ayiwa! N d'an faaba
Ibirahiima ga da laayidu be tefu, n w'a tinmandini. 4 N w'an bonconŋun
gabondini xoyi saanun moxo, na ke jamaane su kin'i ya. Ɲiiɲen xabiilanun
su xa wa berekini d'i batten ŋa, 5 baawo, Ibirahiima d'in
daro, n'in sefon terinka, n'in ɲaamariyen batu, a d'in farilanun d'in
sariyaanu.» 6 Isiyaaxa taaxu Garaara yi kundu ya.
7 Bire su jamaane ke soron ga
n'a tirindi Rebexa xibaaren ŋa, a na t'i maaren yaxaren ya ni. A kanna
tin'i yaqen ya ni, non soron nan maxa dag'i kari d'a batten ŋa, baaw'a n
faranpara.
8 Bire be Isiyaaxa ga da wucce
ɲa jamaane ke yi, koota yogo, Filisitinun tunkanyugo Abimeleexi gaa
faayindini do folonboten ŋa, a xosi Isiyaaxa do Rebexa wori saxa yi. 9 A
da faaren war'a yi n'a xiri, nan t'a da: «An yaqen ya ni kuŋa mene.
Mann'an ga t'an gidanyaxaren ya ni?» Isiyaaxa t'a da: «N ɲi
ken koono ya, kuud'in nan maxa kara d'a batten ŋa.» 10 Abimeleexi
t'a da: «An da manne ɲaŋ'o yi kundu? Fonne tann'in jama ke yogo
n'an yaqe ke kappallenmaaxu, an ma ɲi fi kiɲan'o yi?» 11 Abimeleexi
t'i jaman su da kuŋa, sere su nda kati ke yugo yi, walam'a yaqen ŋa,
a kaman wa kallen yanganqatan tenme.
[Isiyaaxa xataye Filisitinun maxa]
12 Xaaxon ga kiɲe,
Isiyaaxa soxo, n'i soxofon me kame kita, Tunka duumanten d'a berekindi. 13 A kittidufoonun toxo
gaboono m'a gaa ɲaana banna xoore yi, nan ɲa seri senbente yi. 14 Tanmisen
do nan guma gabe w'a maxa, a do komen gabe, ma Filisitinun ga'a haasidaaxunu. 15 Ken
saabuda, a faaba Ibirahiima komon ga da gedu beenu sox'a birantaaxun ŋa, i
d'i su faga dooren ŋa n'i bulu. 16 Ken kanma Abimeleexi ti
Isiyaaxa da: «Girindindi, an n'o jamaanen war'o da, baaw'an ya n sebent'o
yi.» 17 Isiyaaxa
dag'i tilliisen banba Garaara warallaqen ŋa, nan sabati no.
18 N'a toxo non ŋa, gedu
beenu ga sox'a faaba Ibirahiima birantaaxun ŋa, a d'i jaaba, baawo
Ibirahiima faati falle, Filisitinun d'i bulu, nan saage na faaben toxo saxunten
toxo gedu ku yi.
19 Koota yi, Isiyaaxa golliɲaŋaanon
gedi soxonte wore jin yaaxa xoore yi. 20 Garaara nagaanaanon da
Isiyaaxa nagaanaanon gaja nan t'ikun ya fo ni ji ke yi. Isiyaaxa da gede ke
toxora Esexa, a wure ga ni gajanŋe, baawo, i gaja d'a batte. 21 I
da gedi fillandi soxo, i gaja do ken xa batte. i da ken toxora Sitina, a wure
ga ni kutande. 22 Ken
kanma, a girindindi bakka no, nan daga taaxu noqu tana, na gedi sikkandi soxo
no, gajanŋe ma ɲa do ken batten ŋa. A d'a toxora Rehobooto, a
wure ga ni yuruwante, a ti: «Tunka duumanten d'o bisimilla
noqu yuruwante yi, ayiw'o, wa riini gabo xa.»
23 A d'i toxo no nan taaxu
Beri-saba. 24 A
kiɲekoota wuron ŋa no, Tunka duumanten bang'a da nan
ti: «Nke ya n'an faaba Ibirahiima Alla yi, maxa kanu, baaw'in wa d'an
batte, n w'an berekindini, na bonconŋen gaben kin'an ŋ'in kome
Ibirahiima saabuda.» 25 Isiyaaxa da sadaxindinnoqu sigindi no, na Alla xiri
t'i toxo, Tunka duumante. A d'i tilliisen banba no. A golliɲaŋaanon
da gede tana soxo non ŋa.
[Isiyaaxa do Abimeleexi laayidullenmaaxu]
26 Koota yogo, Abimeleexi d'i
kappallenma Ahujati d'i kurunyinmanke Pixooli giri Garaara, nan ri Isiyaaxa
sagata. 27 Isiyaaxa
t'i da: «Axa riin'in sagata yere yi manne? Axa d'in xoni n'in xata
bakk'axa jamaanen ŋa.» 28 I t'a da: «O d'a
wori ya nan ti Tunka
duumanten wa d'an batte. O ti kuŋa, o d'an nan
xawa kunana me da ya. Oku kun n'a mull'o d'an na laayidu ya tefu me naxa. 29 Kuna!
An na laayidun wut'o da, nan t'an nta fo bure ɲaan'o yi, xoy'o ga ma fo
bure ɲaŋ'an ŋa moxo be, baaw'o d'an rage moxon sirondi, n'an
kisinten wara dagana. Ayiw'a xur'o da saasa nan ti Tunka
duumanten d'an berekindi.» 30 Ken moxo, Isiyaaxa da
baasi xoore deber'i da, i yige nan mini. 31 A yillankaran suxuba
fana, i kuna me da, na laayidun tefu me naxa. Ken kanma, Isiyaaxa d'i wara
kille, i daga jemu.
32 Ken koota baane su yi,
Isiyaaxa golliɲaŋaanon r'a k'a da t'i ga ɲi gede be soxono, a
ware jin ŋa. 33 Isiyaaxa xosi gede ke xiri Saba. Ken ya saabuda,
debe ke toxon gaa xiriini hari lenki Beri-saba, a wure ga ni kuneyen gede.
34 Esaawu wuyin ga kiɲe
tannaxate siine, a da yaxaru filli yaxi: Yehudiiti, Beeri Heetinke ren yaxare,
a do Basamaata, Elona Heetinke ren yaxare. 35 I filli su
kappallenmaaxun xaxaso ti Isiyaaxa do Rebexa yi.
[Yaaxuba d'i kaadunkon taarixu 27.1-35.29]
1 Isiyaaxa ga xirisaaxu, a
yaaxon toxo lanpunu m'i gaa regeene. A d'i ren yugu sooma Esaawu xiri nan t'a
da: «N renme.» Esaawu ti: «Naamu.» 2 «An
d'a wori, nke ken xaso keeta, n nt'in karakoota tu. 3 Ken kuŋa saasa, an
bunnun d'an bundanŋun wutu, an nan daga xaɲe, na gunduntiye fall'in ŋa.
4 An
na fo liŋe sor'in d'a yi xoy'in ga'a mulla moxo be, n n'a yiga nan duw'an
da katt'in gaa faatini.» 5 Jaaxa Isiyaaxa sefe
koninto ku Esaawu danŋa, Rebexa d'i mugu. Esaawu daga xaɲe.
6 Ken waxati yi, Rebexa d'i
renme Yaaxuba xiri nan t'a da: «N d'a mugu, an faaba gaa tini Esaawu da: 7 "Tiye
fall'in ŋa gilli gunnen ŋa, an n'a sor'in da yigandi liŋe yi. N
ga n'a yiga bire be, n n'a mundu Tunka duumanten maxa, a
n'an berekindi katt'in gaa faatini." 8 Saasa kuŋa, n
renm'in terinka, n gaa ke be koon'an da, an na ken deberi. 9 Daga
tanmisangallen ŋa, an na sugu siru filli raga riini, n na fo liŋe
sor'an faaba da bakk'a yi xoy'a yinme ga'a mulla moxo be. 10 An
d'a na daga katt'a yi, a n'a yiga, nan duw'an da katt'a gaa faatini.» 11 Yaaxuba
ti: «N ma, n gida Esaawu faten su ni yinten ya yi, yinte xa nt'inke faten
ŋa. 12 N
faaba nda kat'in faten ŋa tannu, a w'a tuunu nan t'in n'a mulla n'i janba
ya, n nan maxa daga langande kiɲ'in du yi do duwaawu batten ŋa.»
13 Saaxen
ti: «Langanden nan xen'in ŋ'an batten ŋa. N ga da ke be k'an
da, anken na ken mundu riini tannu.» 14 Ken moxo, a daga sugu
yogo raga riini katti saaxe ke yi, saaxe ke d'i soro yigandi liŋe yi xoyi
faaben ga'a mulla moxo be. 15 Ken bire, n'i sooma Esaawu yiraamun fo siren
wut'i konpen ŋa, n'a r'i sanba Yaaxuba xannen ŋa. 16 A
da sugufaten xuf'a kittun d'a xannen ŋa. 17 Ken moxo, a ga da
yigande be do buuru be deberi, a d'i kin'a yi.
18 Yaaxuba ri katt'i faaba yi
nan ti: «N faaba.» Faaben t'a da: «Ko ni?» 19 Yaaxuba
ti: «Nke Esaawu ya ni, an sooma, an ga da ke be muur'in ŋa, n d'a
ri. N w'an ɲaagana, an nan giri nan taaxu, an n'in tiye ke yiga, nan
duw'in da.» 20 Isiyaaxa t'a da: «An da manne ɲa na
tiyen kita jowoye yi kundu?» Yaaxuba ti: «Tunka
duumante, an Alla yan d'a r'in warijaxen ŋa.» 21 Isiyaaxa
t'a da: «Tink'in ŋa fonn'in renme, n n'an meeme, selli tonŋun ŋ'in
renme Esaawu ya ga n'an ŋa.» 22 Yaaxuba tinko faabe ke
yi, faaben d'a meeme nan t'i noxoodu: «Sefexannen ni Yaaxuba sefexannen
ya yi, xa kittun ni Esaawu kittun ya yi.» 23 Yaaxuba kittun xufunten
ni ti yinten ya yi, xoy'i gida Esaawu moxo, faaben ma katu ken tuunu, a d'i
duwaawun kin'a yi, 24 xa, a t'a da fina: «Tonŋun tonŋun
ŋa, anken ya n'in renme Esaawu yi?» Yaaxuba t'a da: «Yabo, n
ya ni.» 25 Ken
moxo, Isiyaaxa ti: «N renme, an xaɲefo ke kiɲ'in ŋa, n n'a
yiga nan duw'an da.» Yaaxuba d'a do xoncin kiɲand'a yi, a d'a yiga
nan mini. 26 Ken
falle Isiyaaxa ti: «Tink'in ŋa n'in xandunsunbu, n renme.» 27 Yaaxuba
tinko n'a xandunsunbu. Isiyaaxa ga d'a doroken timen raga, a duw'a da nan ti:
«Tonŋun ŋa, n renmen fatankanen na xoyi soxante be Tunka
duumanten ga d'a berekindi ya.
28 Yelli Kamanen gan na kanmun
jin kin'an ŋa,
n'an ɲiiɲen ɲa soxoɲiiɲe yi,
na soxofon do reesenjin gaben kin'an ŋa.
29 Yelli xabiilanun su gan n
xaayen'an da,
jamon nan sujud'an da,
an nan ɲ'an waaxinun yinmanken ŋa,
an maarenmun su nan sujud'an da.
Sere n lange, sere be ga d'an langa,
sere n bereki, sere be ga duw'an da.»
30 Bire be, Isiyaaxa ga duguta
duwanŋen ŋa Yaaxuba da, Yaaxuba daga. A gida Esaawu xa ri gilli xaɲeran
ŋa, 31 na
yigandi liŋe deberi katt'i faaba yi nan ti: «N faaba, n w'an ɲaagana,
an nan giri n'in gunduntiyen yiga nan duw'in da.» 32 Isiyaaxa
t'a da: «Anken ni ko yi?» A ti: «Nke n'an sooma Esaawu ya
yi.» 33 Ken
batte su yi, Isiyaaxa saralle sarallayi xote, nan ti: «Ko ken do tiyen
nan giri yere, n ga d'a yiga nan duw'a da katt'anken gaa riini? Saasa ke, a
kaman ya n riini bereki de.» 34 Esaawu ga d'i faaba
sefen mugu, a butu nan xaaru nan ti: «N faaba, duw'in xa da.» 35 Isiyaaxa
t'a da: «An waaxin d'an duwaawun wutu ti janbeyen ŋa.» 36 Esaawu
ti: «Baatara fe, a ga toxore Yaaxuba, baawo janbanten ya ni, a d'in janba
ta fillo? Ta fana, a d'in soomaaxun haqen rag'in ŋa, nan saage n'in
duwaawun xa rag'in ŋa. Ken kuŋa saasa, duwaawu sawunte nta non ŋ'inke
da ba?» 37 Isiyaaxa
ti: «Nke ken d'a ɲaŋ'an da yinmanke yi, n'a maarenmun su kin'a
yi golliɲaŋaano yi, na soxofon do reesenjin kin'a yi, nke katta manne
tana kinn'anken ŋa, n renme?» 38 Esaawu t'a da:
«Ee n faaba! Fo tana nt'anken maxa duwaawu baane falle? Duw'in xa
da.» A xosi wu nan sonqo. 39 Isiyaaxa da wucce
kuuru, ken falle nan ti:
«Ayiwa, anken nta riini soxoɲiiɲa sire kita,
an nta riini kanji gabe xa kita.
40 An kaafan nafan ya n riin'an
birandi.
An wa ɲaan'an maarenme ke da kome yi.
Xa, an daganansaagaye do noqunun ŋa,
ken wa riin'an hooraaxu, n'a komonkaccen kutu bakk'an xannen ŋa.»
[Yaaxuba wuruye katt'i kaawu Labaani noqu]
41 Esaawu faayi ga da Yaaxuba
xoni n'a sababun ɲ'a ga da duwaawu be kit'i faaba yi. A ti du da: «N
faaba kallen ntaxa laatu, a faati falle, n w'in maarenme Yaaxuba karini.»
42 Rebexa
ga d'i sooma Esaawu ŋanniye ke tu, a d'i sanba Yaaxuba xiri nan ti:
«Ayiwa, an gida Esaawu w'a mulla n'an kari de, kuud'i n'i tanbon tug'an ŋa.
43 Ken
kuŋa, n renm'in terinka, n gaa ke be koon'an da, an na ken batu. Wuru
gilli yere, an nan dag'in gida Labaani noqun ŋa Haraana. 44 An
nan toxo non ŋa wucce, m'an gida butten ga n'n yanqa. 45 Bire
be, a butten ga na yanqa, nan mung'an ga da fi be ɲaŋ'a yi, n na sere
xay'an ŋa, an na ri. Manne maxa, n gaa bonn'axa filli su yi koota
baane?»
46 Ken falle, Rebexa dag'a ko
Isiyaaxa da ti: «Bireyen tu su ntax'inke yi n'a sababu Esaawu
heetinkayaxaru ku filli yi. Ayiwa, Yaaxuba xa nda daga ke jamaane yaxare yaxi,
nafa ntaxa ɲaan'inke bireyen ŋa keeta.»
1 Ken falle, Isiyaaxa da
Yaaxuba xiri nan duw'a da, na ɲaamariyen kin'a yi ti: «Maxa
kanaananka yaxare yaxi. 2 Killen raga, an nan dag'an kisima Betuyeli noqun ŋa,
Padana-araama, an na yaxare muur'an kaawu
Labaani ren yaxarun ŋa. 3 Alla Katudanken wa riin'an berekindi, a wa riini renmun kin'an ŋa,
a w'an bonconŋun gabondini, an wa riini ɲa jama gabu xooxo yi. 4 A
wa Ibirahiima bereken kinn'an d'an bonconŋun ŋa, kuud'an na jamaane
ke wutu xaye yi, an gaa mukkaaxun ŋa noqu ke be, Alla ga d'a kini
Ibirahiima yi.» 5 Isiyaaxa da Yaaxuba deni, a daga Betuyeli ren yugo
Labaani noqun ŋa Padana-araama, Araaminke, Yaaxuba do Esaawu kaawu ga ni.
6 Esaawu d'a tu ti Isiyaaxa
duwa Yaaxuba da, n'a wara dagana Mesoppotaami, kuud'a na yaxare yexi no, nan
saag'a kabana xadi t'a n maxa kanaananka yaxare yaxi. 7 Yaaxuba
d'i ma d'i faaba sefen batu nan daga Mesoppotaami. 8 Esaawu d'a faamu ti,
kanaananka yaxaren nta liŋ'i faaba da, 9 ken ya saabuda, a ga
daga Ibirahiima renme Sumayila noqun ŋa, n'a ren yaxare Mahaleeti yaxi
kafiin'i yaqun ŋa, ken ga ni Nebayooti xoxona yaxaren ŋa.
[Yaaxuba kuyiye segensegemaaden ŋa]
10 Yaaxuba ga bogu Beri-saba,
nan daga katti Haraana banŋen ŋa, 11 wuron ga ro, a da gide
yogo wutu n'a ɲa talla yi, nan xenqe no. 12 A kuy'i ga da
segensegemaaden wori gelli ɲiiɲen ŋa ma kanxotte. Alla
maliikanun wa segenanyanqana do segensegemaade ke yi. 13 Tunka duumanten yinme
xosi du tox'a kanma nan t'a da: «Nke ya ni Tunka
duumanten ŋa, an kisima Ibirahiima Alla, do Isiyaaxa Alla.
An gaa tuumana ɲiiɲe ke be yi, n n'a kinn'an d'an bonconŋun ya
yi, 14 i
wa riini gabo xo seyijuran moxo. I ɲiiɲe ke wa yuruweene do kaaran su
yi, kinbakkan do kinqennan do saahelin do banboxu. Ɲiiɲen xabiilanun
su wa riini bereki d'an d'an bonconŋun batten ŋa. 15 Nke
yinme wa d'an batte, n w'an koroosin'an dagaran su yi, n w'an saagandini riini
ke jamaane yi, n nta booxene bakk'an ŋ'abada, n ga da ke be laayidun
wut'an da, m'in ga d'a tinmandi.»
16 Yaaxuba xosi heje nan ti:
«Tonŋun ŋa, Tunka duumanten na yere ya,
x'inke ma ɲ'a tu.» 17 A kanu nan ti: «Yere ni kanu noqun ya, a ra
nta ɲaana foofo tana yi, Alla yinme kan falle. Yere ya ni kanmun laqen ŋa.»
18 A yillankara, suxuba fana, a
yinmun ga wuyi gide ke be kanma, a d'a sigindi xo gondanma, na ten jox'a kanma.
19 A
da noqu ke xiri Beeteli, a wure ga ni «Alla ka», saado ken ŋa,
noqu ke ɲi xiriini Luusa. 20 Ken falle, Yaaxuba da
tekken wutu Alla da nan ti: «Selli Alla gaa d'in batte, n'in tanga ke
terende yi, n'in yigandi, n'in feetufata, 21 n kisinten ga na saage
riin'in faaba noqu, n wa Tunka duumanten ragan'in Kaman ŋa.
22 N
ga da ke gide be sigindi xo gondoma, a wa riini ɲa Alla kan ŋa,
ayiwa, an ga na naabure su xa kin'in ŋa, n w'a taxandi tanmundin
sadaxin'an da.»
1 Yaaxuba giri nan jokki d'i
kaawunkan dagayen ŋa kinbakka. 2 Koota yi, a da gede wori
gunnen ŋa, tanmisangumo sikki wa saq'a raqen ŋa. Gede ke texenten ni
ti gidinfeena xoore ya. 3 Tanmise ke su ga na me ɲi gede ke raqen ŋa,
i wa gidinfeena ke girindini bakk'a yi, i nda duguta minindinden ŋa, i w'a
saagan'i batten ŋa. 4 Yaaxuba ti nagaanaanon da: «N maarenmu,
axakun bakka minna?» I t'ikun bakka Haraana ya. 5 A
saage tin'i da yell'i wa Labaani tu ba, Nahooro kisimare? I t'i w'a tu. 6 A
t'i da: «A moxo?» I ti: «Ma jemu. A ren yaxare Raxeli du
faayi kenni, a do tanmison gaa riini.» 7 Yaaxuba ti: «Saasa
ken ken feti daabanun kafume waxati yi, kiyen nan tawu, mann'axa ga nta
tanmison minindini n'i wara dagana nagaaniran ŋa xadi?» 8 I
t'a da: «O nta foofo ɲaana n'a toxo gumon su ya ga ma me ɲi,
ken bir'o na gidinfeena ke girindini bakka geden raqen ŋa na tanmison
minindi.» 9 Na
Yaaxuba do nagaanaanon toxo sefen ŋa, Raxeli d'i faaba tanmison ri, a xa
ni nagaanan ya yi.
10 Bire be Yaaxuba ga d'i kaawu
Labaani ren yaxare Raxeli wori, a d'a tanmiso, a tinko na gidinfeena ke
gulungulu bakka geden raqen ŋa, na tanmiso ku minindi. 11 A
da Raxeli xandunsunbu kuŋa nan wu. 12 A t'a da: «Nke
n'an kallungooran ya yi, Rebexa ren yugon ya n'in ŋa.» Raxeli xosi
wuru dagan'i faaba xibaari kuŋa.
13 Gelli Labaani ga da
Yaaxubantoxon mugu, a gidanyaxaren renme, a wuru genm'a yi n'a xandunsunbu, ken
falle, d'a n daga kan ŋa. Foofo ga dangi, Yaaxuba d'a su laxam'a da. 14 Labaani
t'a da: «Tonŋun ya ni, an bog'inke ya yi, o su ni xabiila baane ya
yi.» Yaaxuba da xasu baane ɲ'a noqun ŋa.
15 Ken falle, koota yi Labaani
ti Yaaxuba da: «Yabo, n maarenmen ya n'an ŋa, xa ken wa sikk'an gaa
gollin'in da xafu ba? Fo ya kon'in da, n ga n xaw'an tugana ke be yi.»
16 Ren yaxaru filli ya ni
Labaani maxa, siran toxon ni Leeya, xunban toxon ni Raxeli. 17 Xa
Leeya, ŋarun t'a da, Raxeli ya faranparen ni, a gemunten sire. 18 Yaaxuba
jaarab'a yi. A ti Labaani da: «N wa siino ɲeri gollin'an da, an na
Raxeli kin'in ŋa yaqe yi, an ren yaxarin fillandi ke.» 19 Labaani
t'a da: «N n'a kin'anken ŋa, n wa ken fasoono n'a kini sere tana yi.
Toxo d'in batten ŋa kuŋa.» 20 Ken kanma, Yaaxuba da
siino ɲeri golli, kuud'i na Raxeli kita. Siino ku ɲeri ɲ'a maxa
xo bita dantanto, baaw'a wa Raxeli mulla.
21 Ken fall'a ti Labaani da:
«Saasa, n yaqen kin'in ŋa, n duguta waxati koninten gollen ŋa,
ayiw'in w'a mulla n'a yaxi xa.» 22 Ken bire, Labaani da
waliima deberi, na taaxallenmon su xiri. 23 Wuron ga ro, a d'i ren
yaxare Leeya leegundi katta Yaaxuba yi, a d'a nan wuyi. 24 A
d'i komo yaxare Silifa wara d'i ren yaxare ke yi. 25 Ken yillankara, Yaaxuba
xos'a tu ti Leeya ya ni. A ti Labaani da: «An da manne ɲaŋ'in ŋa
kundu? Nke ma goll'an da do Raxeli ya batten ŋa geni? An d'in janba manne
xa yi?» 26 Labaani
t'a da: «O ku laadan ŋa, xoxone nta yaxiini gide kaane, 27 xa,
koyen tinmandi do ke batte, ken falle, o na ri baanen xa kin'an ŋa ti
siino ɲeri tana gollen ŋ'o maxa.» 28 Yaaxuba duŋe. A do
Leeya da koyen tinmandi, ken bire, Labaani d'i ren yaxare Raxeli kin'a yi yaqe.
29 A
d'i komo yaxare Biliha kini Raxeli xa yi. 30 Yaaxuba ro ti Raxeli xa
yi, a na ken ya mulla diina Leeya yi. A da siino ɲeri tana golli Labaani
maxa.
31 Tunka duumanten d'a wori
nan ti Leeya feti seri sappinte y'i kiina maxa, a da jiidiyen ɲaŋ'a
da, xa Raxeli ɲa boroken ya. 32 Leeya ri noxon wutu nan
saare ti ren yugo yi, a d'a toxora Rubeeni [a wure ga ni: «ren yugon
faayi»], baaw'a ti: «Tunka duumanten d'in
sappilloxaaxun wori, saasa, n kiina wa riin'in xanu.» 33 Ken
falle, a da noxon wutu xadi, ken xa ɲa ren yugo yi. A ti: «Tunka
duumanten d'a mugu nan t'in feti seri xanunte yi. A saage ke xa
kinn'in ŋa.» A d'a toxora Simoonu, [a wure ga ni: «a wa
mugiini»]. 34 A da noxon wutu xadi na ren yugo saara. A ti:
«Keeta ke, n kiina wa riini fanam'in ŋa, baaw'in da ren yugu sikki
saar'a da.» Ken ya saabud'a ga'a xilli Leewi, [a wure ga ni: «a wa
fanameene»]. 35 A da noxon wutu xadi nan saare ti ren yugo yi. A
ti: «Keeta ken ke, n wa Tunka duumanten tiigana.»
Ken ɲa saabud'a ga d'a toxora Yahuuda, [a wure ga ni: «a wa
tiigandini»]. Ken fall'a saarayun sigi.
1 Waxati ri, Raxeli
saarayenbalaaxun sig'a yaaxon ŋa, a suux'i gida yaxaren ŋa, a t'i
kiina da: «An ga m'in ku renmu, n kalla ya de!» 2 Yaaxuba
sun'a wure nan t'a da: «Nke ra wa Alla gollen ɲaana ba? Alla ya n'an
kabana renmen kitta.» 3 A ti Yaaxuba da kuŋa: «N komo yaxare
Biliha faayi, an ra w'a yaxini, kuud'a na saare, n xa na funtifo kita t'a
yi.» 4 A
d'i komo yaxare ke kini Yaaxuba yi taara, Yaaxuba ro t'a yi. 5 Biliha
da noxon wutu na ren yugo saara Yaaxuba da. 6 Raxeli ti: «Alla
da tonŋun kin'in ŋa, a d'in terinka na ren yugo kin'in ŋa.»
Ken saabuda, i d'a toxora Daani, [a wure ga ni: «faasandaana».] 7 Ken
falle, Biliha ri noxon wutu xadi nan saare ti ren yugu fillandin ŋa
Yaaxuba da. 8 Raxeli
ti: «N da gajan xooren kut'in gida yaxaren ŋa, n d'a ni xa.» A
da renme ke toxora Nafutaali, [ a wure ga ni: «n gaja»].
9 Leeya ga d'a wori nan t'i
saarayun sigi, a d'i komo yaxare Silifa wutu n'a kini Yaaxuba yi taara. 10 Silifa
da ren yugo saara Yaaxuba da. 11 Leeya ti kuŋa: «N xeerin faayi.»
A d'a toxora Gaadi, [ a wure ga ni: «xeeri»]. 12 Ken
falle Silifa da ren yugu fillandi saara Yaaxuba da. 13 Leeya ti: «N
yinmaralliŋoyen faayi, yaxarun wa riini t'in yinmen liŋen ni.»
A d'a toxora Aseeri, [a wure ga ni: «yinmaralliŋe»].
14 Yillifate waxati, Rubeeni
bogu dagana teenun ŋa. A da saarayinyittirenmen kita n'a fall'i ma yi.
Raxeli ti Leeya da: «An ren yugon ga da saarayinyittirenme be fall'an ŋa,
fo kin'in bakk'a yi de.» 15 Leeya t'a da: «An
d'in kiina rag'in ŋa, ken m'an baga? M'an gan d'in renmen yittirenmen xa
rag'in ŋa?» Raxeli t'a da: «A siro, Yaaxuba wa wuyin'an da
wuro ke, an renmen yittirenmen batten ŋa.»
16 Lellen ŋa, Yaaxuba ga
giri teenun ŋa, Leeya bogu nan gem'a yi, nan t'a da: «An riin'inke
ya noqu wuro ke, baaw'in d'in teyinnen wuron faraax'a y'in renmen yittirenmen ŋa.»
Yaaxuba wuy'a da ken wuro yi. 17 Alla da Leeya terinka, a da noxon wutu nan saare
ti ren yugu karagandi yi Yaaxuba da. 18 A ti: «Alla d'in
tuga, n ga d'in komo yaxaren kin'in kiina yi.» A da ren yugo ke toxora
Yisakaari, [ a wure ga ni: «tugaadi»]. 19 A saage na noxon wutu
xadi nan saare ti ren yugu tunmundi yi Yaaxuba da. 20 A ti: «Saasa ke,
Alla da kuye kin'in ŋa, n kiina wa riin'in yinmarawutu, baawo, n da ren
yugu tunmi saar'a da.» A da ren yugo ke xiri Jebuluunu, [ a wure ga ni:
«yinmarawutte»]. 21 Wucce dangi falle, a ri saare ti yaxare yi n'a
toxora Diina.
22 Waxati falle, Alla sinme
Raxeli yi n'a hanmirafiinun terinka, n'a saarenuxullenmen wasa. 23 A
da noxon wutu nan saare ti ren yugo yi nan ti: «Alla d'in saxamon
girindi.» 24 A
d'a toxora Yuusufu, [ a wure ga ni: «jiidiye»], nan duwa:
«Yelli Tunka
duumanten gan n'in worijaxa ren yugo tana
yi.»
25 Yuusufu saare falle, Yaaxuba
ti Labaani da: «N kaawu, n w'a mull'an n'in wara, n nan dag'in jamaanen ŋa.
26 N
ga goll'an da yaxaru ku be saabuda, i kin'in ŋa, n d'i d'i renmun nan
daga, an yinme w'a tu, n ga da golle be haqen ɲaŋ'an da.» 27 Labaani
t'a da: «An gaa xeeri mull'in da, toxo yere, baawo faayindaanon d'a k'in
da, nan t'anken ya saabuda ni, Tunka duumanten ga d'in
berekindi. 28 Ken
kuŋa, tugaadi sabatinte kon'in da, n nan toxo ken kinn'an ŋa.» 29 Yaaxuba
t'a da: «Anken yinme w'a tu, n ga da golle be haqen ɲaŋ'an da,
a d'an daabanu ku ga lagari moxo be y'inke saabuda. 30 Naaburu lamaanu yan ɲ'an
max'inke gaa riini bire be, x'an naaburen saabudunkugu. Gell'in ga r'an noqu ke
yi, Tunka duumanten d'an berekindi, xa saas'in w'a mulla nan
goll'in yinmen da.» 31 Labaani t'a da: Manne xa n xawa ɲaana n'an
tuga?» Yaaxuba t'a da: «An nta riini foofo su kita n'in tuga t'a
yi, x'in ga na ke be k'an da, an ga na duŋe ken ŋa, n wa toqo yere,
n'an tanmiso ku nagaani: 32 n na lenki su ɲ'an tanmison faayini, tanmise
su ga ni walaxan ya, a do jaxallenme su binnen ga ni, n na kun wara kaara yi,
kun na ɲaŋ'in tugaadin ŋa. 33 Ken moxo, n hooraaxun
koroosinden na newo. A xunbanen xunbane, an ga n'in tugaadin segesege, an ga na
tanmise ɲ'in maxa, walaxa ga fe, walla ma jaxallenmu, i binnu ga fe, an ra
wa kun jaatene fo fayinto yi.» 34 Labaani t'a da:
«A siro, an ga d'a ko moxo be, a ɲa kundun ŋa.»
35 Ken koota su yi, Labaani
yinme da sugundigun do sugu yaxarin walaxon do fuusun su kafu me yi, a do jaxa
binnu, n'i kin'i ren yugun ŋa, 36 ken falle, na bito
sikki terende me war'i do Yaaxuba naxa. Yaaxuba toxo do tanmison kuttun ŋa
kuŋa.
37 Yaaxuba da yittikingin nooni
xawu sikki wutu kuŋa, n'i ɲegu, n'i noxu ɲegunto ku wara sellan ŋa.
38 A
da gumo ku wara fuuren ŋa, tanmison yaaxo, baawo, i nda ri mini ya ni
digun gaa katundini. 39 Tanmisa yaxarun wa katiini gumo ku kaaran ŋa,
i ga na saare, i renmun wa ɲaana walaxon do fuusun ŋa. 40 Yaaxuba
ɲi gumo ku koyini Labaani tanmison ŋa xa, i nda ɲi katundini,
ken moxo yi, a ɲi walaxon do fo binnun wall'i dura, n'i ɲa du da
duran guma yi. 41 Bire
su, tanmisa fakkon ga na ɲi katundini fuuren kaaran ŋa, Yaaxuba na
gumo ku saxund'a yi, 42 xa, tanmisa xuumanton ga na ɲi katundini, a
nt'i saxundin'a yi: ken saabuda, tanmisa xuumanton ɲa Labaani xallun ŋa,
fo katon ɲa Yaaxuba xallun ŋa. 43 Yaaxuba ɲa banna
xoore yi ke moxo ya, na tanmisen gaben kita, a do komo yaxarun do komo yugu, do
farun do ɲogomo.
[Yaaxuba wuruye gilli Labaani kaara]
1 Koota yi Yaaxuba d'a mugu ti
Labaani ren yugun wa tini: «Yaaxuba d'o faaba naaburen su ɲa du da
xalle yi, na du bannaaxundi t'a yi.» 2 Yaaxuba d'a koroosi xadi
nan ti Labaani diinan nta katt'i ya xo waxati danginte ke. 3 Tunka duumanten daal'a
da kuŋa: «Saage katt'an kaadunkon ŋa, an faabanjamaane, n wa ɲaana
d'an batte.»
4 Yaaxuba da Raxeli do Leeya
riit'i nagaaniran ŋa kuŋa, gunnen ŋa. 5 A t'i da: «N d'a
wor'axa faaba diinan ntaxa katt'in ŋa xo ganni, x'in faaba Alla wa d'in
batten ŋa. 6 Axakun
yinmenu w'a tu, nan t'in goll'axa faaba da, n fankan danman su yi, 7 n'a
tox'a gaa sangana t'in ŋa, a d'in tugaadin filinka taanu tanmi. Xa ken su
kanma, n yinmen liŋo, Alla m'in kin'a yi. 8 Axa faaba ga na t'in
tugaadin ɲaana tanmisa xuurun ya yi, tanmisen su na xuuron ya saarana, a
ga na t'in tugaadin ɲaana walaxon ya yi, tanmisen su na saare ti walaxan ŋa.
9 Alla
yinme yan d'axa faaba naaburen rag'a yi, n'a kin'inke yi. 10 Bire
be digun ga na ɲi katundini, n d'a wori kuyin ŋa nan ti walaxon do
fuusun ya ni, a do xuuru. 11 Alla maliikan d'in gangu kuyi ke yi nan t'in da: 12 "Yaaxuba,
an yinmen wutu nan faayindi, digu beenu gaa katundini, walaxon do fuusun do
xuurun ya ni, baawo, Labaani gaa foofo ɲaan'an ŋa, n yaaxen w'a su
yi. 13 Nke
ya ni Beeteli Alla yi, noqu b'an ga da ten joxi gidi siginten kanma, a d'an ga
da tekken wut'in da. Saasa ke, giri, an nan bogu yere, an nan dag'an saareɲiiɲen
ŋa."»
14 Raxeli do Leeya t'a da:
«Ee! Fo ya n'oku max'o faaba xayen ŋa keeta? 15 A
m'o raga xo mukkunu ya, geni, baaw'a d'o gaaga n'o jonkon yiga yinme du wo. 16 Ken
ken ŋa keeta, Alla ga da naabure su rag'o faaba yi, ken n'oku d'o renmun
ya fo yi. Saasa ke, Alla ga da ke be kon'anken da, ken deberi.»
17-18 Ken moxo, Yaaxuba d'i moxo
sirondi nan dag'i faaba Isiyaaxa banŋe Kanaana jamaanen ŋa: a d'i
renmun d'i yaqun setundi ɲogomon kanma, a ga da daaba su kita, a do
naaburu jura, a d'i su ri, kafiin'a ga da foofo kit'i taaxe ke wuccen ŋa
Mesoppotaamiu.
19 Labaani ga dag'i jaxon xesu,
Raxeli d'a boorun fay'a falle. 20 Yaaxuba wuru ya, a ma
ser'a yi, Labaani Araaminke m'a tu. 21 Foofo ga n'a xalle yi,
a d'a su wuru, na Furaata fanŋen kara, nan teŋe Gilaadi giden banŋen
ŋa.
22 Bita sikkandin koota, i da
Labaani xibaari ti Yaaxuba wuru. 23 A d'i kan yugun su wutu
d'a yi, n'a batu bito ɲeri, nan reg'a yi Gilaadi giden kanma. 24 Xa
ken d'a ɲi wuron ŋa, Alla da du koyi Labaani ya kuyin ŋa, nan
t'a da: «Maxanɲa: maxa fo ko Yaaxuba danŋa, a fo sire d'a fo
bure su.»
25 Bire be Labaani gaa regeene
Yaaxuba yi, a d'a ɲi, a w'i tilliisen banbana Gilaadi giden ŋa.
Labaani xa d'i soron taaxu non ŋa. 26 A ti Yaaxuba da:
«Man d'an kita? An ga d'in janba d'in ren yaxarun nan ri kundu xo
meneguuru? 27 Mann'an
ga wuru n'in janba? An ma fo kon'in da, ganfinca, n n'an tunci ti ɲaxa
xoore yi, suugen do dinmen do ganbare, 28 an ma dug'in n'in
lenmun d'in kisimarun xandunsunbu. Tonŋun ŋa, an da ke golle ken
hawujantan ɲa ya. 29 Katudanŋen w'in da na fo buren ɲaŋ'axa
yi, x'an faaba Alla d'in digallenmaaxu wuri nan t'in nan maxanɲa, n nan
maxa fo kon'an da, a fo sire d'a fo bure su. 30 Saasa ke, sell'an ga ri
ya baaw'an ra nta ɲaan'an faabankan falle, an d'inke allanu ku xa fayi man
ŋa?» 31 A
t'a da: «N kanu y'an nan max'an ren yaxarun rag'in ŋa. 32 Ganta,
fi be ga n'an allanu ku xibaaren ŋa, an ga n'i ɲi sere be maxa yere,
ken kaman nta toqo bireye yi. O soron su jon ŋa, foofo ya ga'in maxa,
yel'a su lorowe, fi be ga na ɲaŋ'an xalle yi, an n'a wutu bakk'a
yi.» Xa, Yaaxuba ma ɲ'a tu nan ti Raxeli da booru ku wutu.
33 Ken kanma, Labaani da
Yaaxuba do Leeya do komo yaxaru ku filli tilliisun wure lorowe, a ma foofo wori
no. A bogunte Leeya tilliisen wure, a ro Raxeli xa tilliisen wure. 34 N'a
ɲi Raxeli yan da booru ku wutu, n'i muxundi ɲogomen xirixen wure, nan
taax'a kanma. Labaani da tilliisen wure lorowe, a ma foofo wori no. 35 Raxeli
ti faabe ke da kuŋa: «N faaba, maxa butu de, nan t'in konto gilli
nan sig'an jon ŋa, baawo, n na yaxarun laadan ya yi.» Ke mundunde su
kanma, Labaani ma boorun wori.
36 Ken ga ɲa, Yaaxuba butu
na Labaani jalagi moxo siri, nan t'a da: «Nke xa da manne bone ɲa,
an gaa d'in batten ŋa kundu? 37 An d'in yokkun su
lonbooti, sell'an ga d'an xalle wori, a koyi baran ŋa, n soron d'an soron
jon ŋa yere, i n kiit'o naxa. 38 An da ke wori, nke da
tanpillen siinen ya ɲ'an maxa, ken wucce su yi, an tanmise su noxo ma
bono, n ma dige yiga xa abada. 39 N do tanmisafure ma
demu riin'an ŋa, ti gundufo d'a yiga, nke yinme yan ɲi ken su bonon
wuttu, tanmise su ga ɲi fayini kiye, ma wuro, an ɲ'in tanbon'a su yi
ya. 40 Jeberen
tooran w'in kanma kiyen ŋa, n ma ɲi xenqene mullen xa maxa wuron ŋa.
41 N
ga da tanpille siine be ɲ'an maxa: siino ku tanmi do naxato, n da ken ɲa
gollini d'an ren yaxaru ku filli ya yi, siinon tunmi, na kun ɲa gollin'an
naaburun ŋa, taanu manime xa ni, an g'in tugaadin filinkana? 42 Gell'in
faaba Alla do Ibirahiima Alla do Isiyaaxa sarallandaanan ya ga n maxa ɲi
d'in batten ŋa, a d'a yaaxen ga ɲ'in tanpiyen ŋa, a d'in ga da
golli xote be ɲa, a ga d'in deemanden rakutu wuri, an ɲ'in
kittiduuron ya walla.»
[Yaaxuba do Labaani laayidullenmaaxu]
43 Ken falle Labaani ti Yaaxuba da: «Ku ren yaxaru n'inke ya renmu yi, i renmun n'inke ya kisimaru yi, ku daabanu n'inke ya fo yi. An yaaxen gaa foofo yi, a su n'inke ya fo yi, ken kuŋa, nke katta riini manne ɲaŋ'in renmu ku d'in kisimaru ku yi lenki?